İlişki Etiği Ölçeğinin Azerbaycan Kültürüne Uyarlanması: Kültürlerarası Bir Çalışma

dc.contributor.authorAyjan ALIYEVA
dc.contributor.departmentRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık
dc.date.accessioned2026-07-26T18:50:17Z
dc.date.issued2026
dc.description.abstractThe aim of this study is twofold. The first aim is adapting the Relational Ethics Scale into Azerbaijani language and culture, and conducting its validity and reliability study. The second aim is performing a cross-cultural study for Azerbaijani and Turkish cultures within the Relational Ethics Scale's scope. Regarding the first aim, initial translation, a pilot study, and adjustments, Confirmatory Factor Analysis (CFA) was performed using data from 330 Azerbaijani individuals aged 18-35 to evaluate construct validity. Regarding the second aim, measurement invariance analysis was applied after collecting data from 330 Azerbaijani and 327 Turkish participants to determine if the Relational Ethics Scale's Azerbaijani and Turkish forms measure the same construct. As data collection tools, a Personal Information Form the Relational Ethics Scale, and the Young Schema Questionnaire's Entitlement subscale for criterion validity were administered. In the final stage, Measurement Invariance analysis was applied for cross-cultural study. As a result, the Relational Ethics Scale demonstrated a four-dimensional factor structure similar to its original Turkish form, possessing sufficient validity and reliability coefficients to measure romantic relationships' ethical dimensions within the Azerbaijani context. Criterion validity analysis revealed significant relationships between the Relational Ethics Scale's Entitlement dimensions and the Entitlement Schema. Through cross-cultural analyses, configural and metric measurement invariance models were achieved, whereas scalar and strict models could not be achieved. Achieving configural and metric invariance models concluded these forms measure the same construct across both cultures.
dc.description.ozetBu araştırmanın iki amacı bulunmaktadır. Birinci amaç, İlişki Etiği Ölçeğinin Azerbaycan dil ve kültürüne uyarlanması ve ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. İkinci amaç, İlişki Etiği Ölçeği kapsamında Azerbaycan ve Türkiye kültürü için kültürlerarası çalışma gerçekleştirmektir. Birinci amaca ilişkin olarak, çeviri, pilot çalışma ve düzenlemeler sonra yapı geçerliliğinin değerlendirilmesi amacıyla 18-35 yaş arası 330 Azerbaycanlı bireyden elde edilen veriler kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. İkinci amaca ilişkin olarak, İlişki Etiği Ölçeğinin Azerbaycan ve Türkçe formlarının aynı yapıyı ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla 330 Azerbaycanlı ve 327 Türkiyeli katılımcıdan veri toplandıktan sonra ölçüm değişmezliği analizi uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, İlişki Etiği Ölçeği ve ölçüt geçerliliği için Young Şema Ölçeği’nin Haklılık alt boyutu uygulanmıştır. Son aşamada kültürlerarası çalışma yapmak için Ölçüm Değişmezliği analizi uygulanmıştır. Sonuç olarak, İlişki Etiği Ölçeği’nin orijinal Türkçe formuna benzer şekilde dört boyutlu bir faktör yapısı gösterdiği ve Azerbaycan bağlamında romantik ilişkilerin etik boyutlarını ölçmek için yeterli geçerlik ve güvenirlik katsayılarına sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçüt geçerliliği analizi, İlişki Etiği Ölçeği’nin Hak Görme boyutlarıyla Haklılık Şeması arasında anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Kültürlerarası analizler sonucunda, yapısal ve metrik ölçüm değişmezliği modelleri sağlanmış, ancak skalar ve katı değişmezlik modelleri sağlanamamıştır. Yapısal ve metrik değişmezlik modellerinin sağlanması, bu formların her iki kültürde de aynı yapıyı ölçtüğü sonucunu ortaya koymuştur.
dc.embargo.lift2026-07-26T18:50:17Z
dc.embargo.termsAcik erisim
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11655/38820
dc.language.isotr
dc.publisherEğitim Bilimleri Enstitüsü
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectromantik ilişkiler
dc.subjectilişki etiği
dc.subjectbağlamsal terapi kuramı
dc.subjectAzerbaycan kültürü
dc.subjectTürkiye kültürü
dc.subjectölçek uyarlanması
dc.subjecthaklılık şeması
dc.titleİlişki Etiği Ölçeğinin Azerbaycan Kültürüne Uyarlanması: Kültürlerarası Bir Çalışma
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/masterThesis

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
tez baskı.pdf
Size:
1.98 MB
Format:
Adobe Portable Document Format

License bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
license.txt
Size:
45 B
Format:
Item-specific license agreed upon to submission
Description: