BİREYSEL FAKTÖRLERİN İŞ SONRASI TOPARLANMA DENEYİMLERİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ
| dc.contributor.author | Nagehan KÖSE AYDOS | |
| dc.contributor.department | İşletme | |
| dc.date.accessioned | 2026-10-06T11:15:47Z | |
| dc.date.issued | 2026-10-02 | |
| dc.description.abstract | Today, individuals devote a substantial portion of their time to work and work-related activities. In this context, recovery experiences after work play a critical role in helping employees disengage from work-related demands, restore resources depleted during the workday, and sustain their health, well-being, and performance. Recovery from work refers to the process by which work-related psychophysiological activation gradually returns to baseline during nonwork time. The aim of this study is to examine the effect of employees’ work centrality on their recovery experiences after work and to investigate the moderating role of psychological capital in this relationship. Data were collected from white-collar employees aged 18 and older working in various sectors in Türkiye, including both public- and private-sector organizations. In addition to demographic questions, the Work Centrality Scale developed by Paullay et al. (1994), the Psychological Capital Scale developed by Avey et al. (2011a), and the Recovery Experience Questionnaire developed by Sonnentag and Fritz (2007) were used. Data were collected through an online survey using convenience and snowball sampling methods, and analyses were conducted with a total of 359 participants. Data analyses were performed using IBM SPSS Statistics 31, AMOS 24, and PROCESS Macro v4.2 Model 1 (Hayes, 2022). The regression analyses conducted to test the hypotheses revealed that work centrality significantly and negatively predicted recovery from work. Regarding its effects on the subdimensions of recovery, work centrality was found to negatively affect psychological detachment and relaxation, whereas it had no significant effect on mastery experiences or control. The moderation analyses indicated that the moderating effect of psychological capital on the relationships between work centrality and recovery from work and its subdimensions was not statistically significant. Examination of the model further showed that psychological capital, which was included as the moderator, had significant positive direct effects on overall recovery from work, as well as on relaxation, mastery experiences, and control, but not on psychological detachment. | |
| dc.description.ozet | Günümüzde bireyler zamanlarının çoğunu iş ve iş ile ilgili faaliyetlerle geçirmektedir. Çalışanların iş saatleri sonrasında yaşadıkları toparlanma deneyimleri, işin yarattığı taleplerden uzaklaşmaları, harcadıkları kaynakları yeniden kazanmaları, ayrıca sağlık, iyi oluş ve performanslarını sürdürebilmeleri açısından önemli bir süreçtir. İş sonrası toparlanma deneyimleri, iş sırasında artan psikofizyolojik aktivasyonun iş sonrasında yeniden normal düzeyine dönmesini ifade etmektedir. Bu çalışmanın amacı çalışanların iş merkezliliğinin iş sonrası toparlanma deneyimleri üzerindeki etkisinin incelenmesi ve bu ilişkide psikolojik sermayenin düzenleyici rolünün ele alınmasıdır. Bu kapsamda Türkiye’de çeşitli sektörlerde çalışan 18 yaş üzeri kamu ve özel sektörde görev alan beyaz yakalılardan veri toplanmıştır. Veri toplama sürecinde demografik soruların yanı sıra Paullay vd. (1994) tarafından literatüre kazandırılan İş Merkezliliği Ölçeği; Avey vd. (2011a) tarafından geliştirilen Psikolojik Sermaye Ölçeği ve Sonnentag & Fritz’in (2007) geliştirmiş olduğu Toparlanma Deneyimi Ölçeği’nden yararlanılmıştır. Veriler, kolayda ve kartopu örnekleme yöntemleriyle çevrimiçi anket aracılığıyla elde edilmiş ve toplam 359 katılımcı ile analizler gerçekleştirilmiştir. Analizler IBM SPSS Statistics 31, AMOS 24 ve PROCESS Makro v4.2 (Hayes, 2022) Model 1 programları aracılığı ile yürütülmüştür. Hipotezleri test etmek amacıyla gerçekleştirilen regresyon analizleri sonucunda iş merkezliliğinin iş sonrası toparlanmayı negatif yönde ve anlamlı bir şekilde tahmin ettiği belirlenmiştir. Alt boyutlar üzerindeki etkisi incelendiğinde iş merkezliliğinin psikolojik uzaklaşma ve rahatlama boyutlarını negatif yönde etkilediği; ustalık deneyimleri ve kontrol boyutları üzerinde ise anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Yapılan düzenleyicilik analizlerinde iş merkezliliği ile iş sonrası toparlanma ve alt boyutları arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin düzenleyici etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Model incelendiğinde, düzenleyici değişken olarak ele alınan psikolojik sermayenin iş sonrası toparlanma üzerinde ve psikolojik uzaklaşma dışındaki alt boyutlar olan rahatlama, ustalık deneyimleri ve kontrol üzerinde pozitif ve anlamlı doğrudan etkilere sahip olduğu belirlenmiştir. | |
| dc.embargo.lift | 2026-10-06T11:15:47Z | |
| dc.embargo.terms | Acik erisim | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11655/39291 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Sosyal Bilimler Enstitüsü | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | İş Sonrası Toparlanma | |
| dc.subject | İş Merkezliliği | |
| dc.subject | Psikolojik Sermaye | |
| dc.title | BİREYSEL FAKTÖRLERİN İŞ SONRASI TOPARLANMA DENEYİMLERİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ | |
| dc.type | info:eu-repo/semantics/masterThesis |