Zekâî Dede'nin Kâr, Nakış ve Murabbâ Türlerindeki Eserlerinin Makâm, Usûl ve Biçim Yönlerinden İncelenmesi

dc.contributor.authorKama, Zeycan
dc.contributor.departmentGeleneksel Türk Müzikleri
dc.date.accessioned2026-02-20T12:42:21Z
dc.date.issued2026
dc.description.abstractThe aim of this study is to examine the structure of Zekâî Dede's pieces of the kâr, nakış, and murabbâ, considering the components of makâm, usûl, and form. The scope of the study includes Zekâî Dede's pieces of the kâr, nakış beste, nakış ağır semâî, murabbâ beste, and murabbâ ağır semâî. Case study model was used in the research. The data for the study were collected from the Hâfız M. Zekâî Dede Efendi Collection. Data analysis was conducted in two stages: form analysis and detailed melodic analysis. Firstly, all of the pieces were examined in order to determine the kinds of forms. In the second stage, a detailed melodic analysis of a sample piece from each form was conducted, leading to conclusions about the holistic structure of the piece in terms of its makâm, usûl, and formal components. Some findings are as follows: The pieces of the murabbâ beste and murabbâ ağır semâî did not differ in form, but were distinguished only by the usûl. In the nakış beste and nakış ağır semâî, in addition to differences in usûl, differences in the number of lines were also observed. While all of the murabbâs had a meyân-hâne, some nakışs did not have it. In pieces without a meyân-hâne, the second bend is called bend-i sânî. Melodic structure of the bend-i sânî is the same as first bend. The formal structure of the pieces of kâr were similar to nakış. However, they were longer in form and richer in terms of terennüm.
dc.description.ozetBu çalışmanın amacı, Zekâî Dede’nin klasik mûsikî eserlerinden olan kâr, nakış ve murabbâlarının yapısını makâm, usûl ve biçim unsurlarını gözeterek incelemektir. Çalışmanın kapsamını Zekâî Dede’nin kâr, nakış beste, nakış ağır semâî, murabbâ beste ve murabbâ ağır semâî türlerindeki eserleri oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeli kullanılmıştır. Çalışmanın verileri, Zekâî Dede’nin oğlu Hâfız Ahmed Efendi (Irsoy) ve talebelerinden Dr. Subhi Ezgi tarafından notaya alınmış eserlerini içeren ve İstanbul Konservatuvarı Neşriyâtı tarafından üç cilt olarak basılan Hâfız M. Zekâî Dede Efendi Külliyatı’ndan toplanmıştır. Veri analizi, biçim analizi ve detaylı melodik analiz olmak üzere iki aşamada yapılmıştır. İlk aşamada bestekârın eserlerinin tamamı taranarak mezkûr türlerdeki eserlerinin biçimleri belirlenmiştir. İkinci aşamada ise her bir biçimden bir örnek eserin detaylı melodik analizi yapılarak, eserin makâm, usûl ve biçim bileşenleri yönüyle bütüncül yapısına ilişkin sonuçlara ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlardan bazıları şöyledir: murabbâ beste ve murabbâ ağır semâî türlerindeki eserler biçim yönünden farklı olmayıp, yalnızca kullanılan usûller bakımından birbirinden ayrılmıştır. Nakış beste ve nakış ağır semâîlerde ise usûl yönünden farklılığın yanında dize sayısı yönüyle de farklı biçimlere rastlanmıştır. Murabbâların tamamı 4 dizeli ve meyân-hâneli olup terennümlü veya terennümsüz biçimlerde eserler mevcuttur. Murabbâlara kıyasla terennüm yönünden daha zengin olan nakışlarda ise meyân-hânesi olan veya olmayan eserlere rastlanmıştır. Meyân-hânesi olmayan eserlerde ser-hânenin ardından gelen bend-i sânî, ser-hâne gibi okunmaktadır. Ancak bu eserlerde meyân-hâne olmasa da, iki dizenin ardından gelen zemin terennümü kısmında meyân seyri gösterildiği, bu seyrin ardından karar verildiği görülmüştür. Kâr türündeki eserler, yapı bakımından nakışlara benzemekle birlikte daha geniş bir biçimde olup terennüm yönünden daha zengindir.
dc.embargo.lift2026-02-20T12:42:21Z
dc.embargo.termsAcik erisim
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11655/37856
dc.language.isotr
dc.publisherGüzel Sanatlar Enstitüsü
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectkâr, nakış beste, nakış ağır semâî, murabbâ beste, murabbâ ağır semâî
dc.titleZekâî Dede'nin Kâr, Nakış ve Murabbâ Türlerindeki Eserlerinin Makâm, Usûl ve Biçim Yönlerinden İncelenmesi
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/masterThesis

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
10614815.pdf
Size:
67.23 MB
Format:
Adobe Portable Document Format

License bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
license.txt
Size:
1.89 KB
Format:
Item-specific license agreed upon to submission
Description: