KENDİ DÜŞÜNCELERİNİN KURBANI OLMAK: ÇARPITMALAR, RUMİNASYON, ÖZYETERLİK, KENDİNİ ENGELLEME VE BAŞARININ DÖNGÜSEL İLİŞKİSİ
| dc.contributor.author | Afet Beyza KESGÜN | |
| dc.contributor.department | Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık | |
| dc.date.accessioned | 2026-07-21T19:39:42Z | |
| dc.date.issued | 2026 | |
| dc.description.abstract | This study aimed to examine the relationships among high school students’ academic achievement-related cognitive distortions, rumination, academic self-efficacy, self-handicapping, and academic achievement. The study was conducted within the framework of a circular causality model grounded in cognitive theory to examine the relationships between academic achievement-related cognitive distortions and students’ cognitive, behavioral, and academic processes, as well as the direct, indirect, and circular effects among the variables. The study group consisted of 715 high school students enrolled in different types of schools in Ankara during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the Cognitive Distortions Scale Related to Academic Achievement, the Ruminative Thought Style Questionnaire, the Academic Self-Efficacy Scale, and the Self-Handicapping Scale. Students’ academic achievement was determined based on their self-reported grade point averages. Data were analyzed using the R programming language in the RStudio integrated development environment with the lavaan, dynamic, and semhelpinghands packages. Descriptive statistics were calculated, and direct, indirect, and circular effects were estimated through path analysis using bootstrap standard errors. The findings indicated that academic achievement-related cognitive distortions increased rumination and self-handicapping, whereas rumination decreased academic self-efficacy while increasing self-handicapping. Furthermore, lower academic self-efficacy increased self-handicapping, which negatively affected academic achievement, and academic achievement influenced academic self-efficacy, sustaining the circular structure of the model. These findings support the circular causality model linking academic self-efficacy, self-handicapping, and academic achievement. The findings were discussed in light of cognitive theory and the relevant literature, and recommendations were presented for researchers, policymakers, school counselors, teachers, and students. | |
| dc.description.ozet | Bu araştırmada, lise öğrencilerinin akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtma, ruminasyon, akademik özyeterlik ve kendini engelleme düzeyleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, bilişsel kuram temelinde akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmaların öğrencilerin bilişsel, davranışsal ve akademik süreçleriyle ilişkisini inceleyen; değişkenler arasındaki doğrudan, dolaylı ve döngüsel etkilerin değerlendirildiği bir döngüsel nedensellik modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Ankara’da farklı okul türlerinde öğrenim gören 715 lise öğrencisi oluşturmuştur. Araştırma verileri, Akademik Başarıya İlişkin Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği, Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği, Akademik Özyeterlik Ölçeği ve Kendini Sabotaj Ölçeği ile toplanmıştır. Öğrencilerin akademik başarı düzeyleri öz bildirime dayalı son dönem not ortalamaları üzerinden belirlenmiştir. Veriler, R programlama dili kullanılarak RStudio entegre geliştirme ortamında lavaan, dynamic ve semhelpinghands paketleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Değişkenlere ilişkin betimsel istatistikler hesaplanmış; doğrudan, dolaylı ve döngüsel etkiler, bootstrap yöntemiyle hesaplanan standart hatalara dayalı yol analizi ile tahmin edilmiştir. Bulgular, akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmaların ruminasyonu ve kendini engellemeyi artırdığını, ruminasyonun ise akademik özyeterliği azaltırken kendini engelleme davranışlarını artırdığını göstermiştir. Ayrıca akademik özyeterliğin azalmasının kendini engellemeyi artırdığı, bu davranışın ise akademik başarıyı olumsuz yönde etkilediği ve akademik başarının yeniden akademik özyeterliği etkileyerek modeldeki döngüsel yapıyı sürdürdüğü belirlenmiştir. Bu bulgular, akademik özyeterlik, kendini engelleme ve akademik başarı arasındaki döngüsel nedensellik modelini desteklemektedir. Bulgular, bilişsel kuram ve ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmış; araştırmacılara, politika yapıcılara, psikolojik danışmanlara, öğretmenlere ve öğrencilere yönelik öneriler sunulmuştur. | |
| dc.embargo.lift | 2026-07-21T19:39:42Z | |
| dc.embargo.terms | Acik erisim | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11655/38775 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Eğitim Bilimleri Enstitüsü | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | akademik başarı | |
| dc.subject | akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmalar | |
| dc.subject | akademik özyeterlik | |
| dc.subject | kendini engelleme | |
| dc.subject | lise öğrencileri | |
| dc.subject | ruminasyon | |
| dc.title | KENDİ DÜŞÜNCELERİNİN KURBANI OLMAK: ÇARPITMALAR, RUMİNASYON, ÖZYETERLİK, KENDİNİ ENGELLEME VE BAŞARININ DÖNGÜSEL İLİŞKİSİ | |
| dc.title.alternative | VICTIMS OF THEIR OWN THOUGHTS: THE CYCLICAL ASSOCIATIONS AMONG COGNITIVE DISTORTIONS, RUMINATION, SELF-EFFICACY, SELF-HANDICAPPING, AND ACADEMIC ACHIEVEMENT | |
| dc.type | info:eu-repo/semantics/masterThesis |