ALT EKSTREMİTE AMPÜTASYONU GEÇİRMİŞ BİREYLERDE PROTEZ DENEYİMİ, BAKIM VEREN YÜKÜ VE İYİLİK HALİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
| dc.contributor.author | Elif ABIŞKA | |
| dc.contributor.department | Halk Sağlığı Hemşireliği | |
| dc.date.accessioned | 2026-11-19T11:34:35Z | |
| dc.date.issued | 2026 | |
| dc.description.abstract | This study aimed to evaluate prosthetic experience and wellbeing among individuals who had undergone lower-extremity amputation, as well as caregiver burden and well-being among caregivers. This cross-sectional, descriptive, and comparative study included 160 participants: 80 prosthesis users and 80 caregivers who attended three medical orthotics and prosthetics centers in Çankaya, Ankara, between January and February 2026. Data were collected face-to-face using the Trinity Amputation and Prosthesis Experience Scales (TAPES), the Caregiver Burden Scale, and the WHO-5 Well-Being Index and analyzed using SPSS version 22.0. Men and individuals who had used a prosthesis for 41 months or longer obtained higher scores in some dimensions of psychosocial adjustment and prosthesis satisfaction, while activity limitation was lower in these groups. The mean WHO-5 Well-Being Index score was 12,16 ± 4,89 and was higher among men and those who had used a prosthesis for 41 months or longer. Well-being was lower among individuals experiencing residual limb and phantom pain. Higher psychosocial adjustment and prosthesis satisfaction were associated with higher well-being scores, whereas greater activity limitation was associated with lower well-being scores. Among caregivers, the mean Caregiver Burden Scale score was 53,03 ± 17,66, and the mean WHO-5 Well-Being Index score was 11,90 ± 4,16. Caregiver burden differed according to relationship to the care recipient, employment status, and daily caregiving duration. Greater caregiver burden was associated with lower well-being (r = −0,74; p <0.001). In conclusion, well-being was higher among individuals with more positive prosthetic experiences, whereas greater caregiver burden was associated with lower well-being. Based on these significant relationships, assessment and support processes for individuals who had undergone lower-extremity amputation and their caregivers should be tailored to their needs. | |
| dc.description.ozet | Bu araştırmanın amacı, alt ekstremite ampütasyonu geçirmiş bireylerin protez deneyimi ve iyilik hâli ile bakım verenlerin bakım verme yükü ve iyilik hâlinin değerlendirilmesidir. Araştırma, kesitsel, tanımlayıcı ve karşılaştırmalı olarak yürütülmüştür. Örneklemi, Ankara Çankaya’da üç medikal ortopedi ve protez firmasına Ocak-Şubat 2026 tarihleri arasında gelen, protez kullanan 80 birey ve 80 bakım veren olmak üzere 160 kişi oluşturmuştur. Veriler, Trinity Ampütasyon ve Protez Deneyim Ölçeği (TAPES), Bakım Verme Yükü Ölçeği ve WHO-5 İyilik Hali İndeksi kullanılarak yüz yüze toplanmış ve SPSS 22.0 ile analiz edilmiştir. Erkeklerde ve 41 ay ve daha uzun süredir protez kullanan bireylerde psikososyal uyumun bazı boyutları ve protez memnuniyetinin bazı boyutlarında daha yüksek puanlar elde edilirken, aktivite kısıtlılığı daha düşük bulunmuştur. WHO-5 İyilik Hali İndeksi puan ortalaması 12,16±4,89’dur; erkeklerde ve 41 ay ve daha uzun süredir protez kullananlarda daha yüksektir. Güdük ve fantom ağrısı yaşayanlarda iyilik hâli daha düşüktür. Psikososyal uyum ve protez memnuniyeti arttıkça iyilik hâli puanlarının da arttığı, aktivite kısıtlılığı arttıkça ise iyilik hâli puanlarının azaldığı görülmüştür. Bakım verenlerin Bakım Verme Yükü Ölçeği puan ortalaması 53,03±17,66, WHO-5 İyilik Hali İndeksi puan ortalaması 11,90±4,16’dır. Bakım verme yükü, yakınlık derecesi, çalışma durumu ve günlük bakım süresine göre farklılaşmıştır. Bakım verme yükü arttıkça iyilik hâlinin azaldığı saptanmıştır (r=-0,74; p<0,001). Sonuç olarak, protez deneyimi daha olumlu olan bireylerde iyilik hâlinin daha yüksek olduğu, bakım verme yükü arttıkça ise iyilik hâlinin azaldığı belirlenmiştir. Protez deneyimi ve iyilik hâli ile bakım verme yükü ve iyilik hâli arasındaki anlamlı ilişkiler doğrultusunda, alt ekstremite ampütasyonu geçirmiş bireyler ve bakım verenlere yönelik değerlendirme ve destek süreçlerinin, bu ilişkiler dikkate alınarak gereksinimlere uygun şekilde düzenlenmesi önerilmektedir. | |
| dc.embargo.lift | 2027-05-24T11:34:35Z | |
| dc.embargo.terms | 6 ay | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11655/39420 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Sağlık Bilimleri Enstitüsü | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/embargoedAccess | |
| dc.subject | Alt ekstremite, ampütasyon, bakım verme yükü, psikolojik iyilik hâli, yapay uzuvlar. | |
| dc.title | ALT EKSTREMİTE AMPÜTASYONU GEÇİRMİŞ BİREYLERDE PROTEZ DENEYİMİ, BAKIM VEREN YÜKÜ VE İYİLİK HALİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ | |
| dc.type | info:eu-repo/semantics/masterThesis |
Files
License bundle
1 - 1 of 1
Loading...
- Name:
- license.txt
- Size:
- 1.89 KB
- Format:
- Item-specific license agreed upon to submission
- Description: