OTİZMLİ ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERİNDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIK, OKUPASYONEL KATILIM, YETERLİLİK VE DENGENİN İNCELENMESİ

dc.contributor.authorGamze Ayşe Kellecioğlu
dc.contributor.departmentErgoterapi
dc.date.accessioned2026-08-06T12:15:14Z
dc.date.issued2026-06-30
dc.description.abstractKellecioğlu, A.G., Investigation of Psychological Resilience, Occupational Participation, Competence, and Balance in Parents of Children with Autism, Hacettepe University Health Sciences Graduate School Occupational Therapy Program Master's Thesis, Ankara, 2026. This research aimed to examine the occupational balance, participation, and psychological resilience in parents of children with autism. The study included 56 parent dyads (total n=112) of children with Autism Spectrum Disorder (ASD). Data were collected via face-to-face interviews using the Occupational Balance Questionnaire (OBQ11-T), Model of Human Occupation Screening Tool (MOHOST), Occupational Self-Assessment (OSA), and Resilience Scale for Adults (RSA). Results showed no significant differences in total scores of occupational balance, competence, and resilience between genders (p>0.05). However, in MOHOST subscales, mothers scored significantly higher in Volition (p=0.047), Habituation (p=0.002), and Environment (p=0.035) than fathers. Total MOHOST scores were significantly higher in favor of mothers (Med: 63.5) than fathers (Med: 60.0) (p=0.004). OSA data revealed that while responsibility competence was high in both groups, mothers scored significantly lower in personal occupations like self-care and leisure (p<0.05). A positive, moderate correlation was found between fathers' resilience and mothers' occupational participation (rho=0.305; p=0.022). Significant positive correlations also existed between mothers' occupational balance and their resilience (rho=0.287) and competence perceptions (rho=0.402). In conclusion, although mothers have higher occupational participation levels, they experience significant restrictions in personal occupations; as fathers' psychological resilience increases, mothers' occupational participation also increases, and fathers' psychological resilience shows a significant positive correlation with mothers' participation process. Based on these findings, developing family-based occupational therapy strategies aimed at increasing fathers' resilience to balance the maternal occupational burden are recommended.
dc.description.ozetKellecioğlu, A.G., Otizmli Çocukların Ebeveynlerinde Psikolojik Dayanıklılık, Okupasyonel Katılım, Yeterlilik ve Dengenin İncelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ergoterapi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2026. Bu araştırma, otizmli çocukların ebeveynlerinde psikolojik dayanıklılık, okupasyonel katılım, yeterlilik ve dengenin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı çocuğu olan 56 ebeveyn (toplam n=112) dahil edilmiştir. Yüz yüze görüşmeler aracılığıyla, Sosyodemografik Bilgi Formu, Okupasyonel Denge Anketi–11 Türkçe Versiyonu (ODA11-T), İnsan Okupasyon Modeli Tarama Aracı (MOHOST), Okupasyonel Öz-Değerlendirme (OSA) ve Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (YİPDÖ) verileri toplanmıştır. Araştırma sonucunda ebeveynlerin okupasyonel denge, okupasyonel yeterlilik ve psikolojik dayanıklılık toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Buna karşın, MOHOST alt boyutlarında (İrade, Alışkanlık, Çevre) ve toplam puanlarında anneler lehine anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). OSA verilerine göre, her iki grupta sorumluluk yetkinliği yüksek bulunurken, annelerin kişisel okupasyonlara (kendine vakit ayırma, eğlenme) ayrılan sürede babalardan anlamlı düzeyde daha düşük puan aldıkları belirlenmiştir (p<0,05). Analizler sonucunda, babaların psikolojik dayanıklılık düzeyleri ile annelerin okupasyonel katılım düzeyleri arasında pozitif yönlü, orta düzeyde anlamlı bir ilişki (rho=0,305; p=0,022); annelerin okupasyonel dengesi ile psikolojik dayanıklılıkları (rho=0,287) ve yeterlilik algıları (rho=0,402) arasında da anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sonuç olarak; annelerin okupasyonel katılım düzeyleri yüksek bulunsa da kişisel okupasyonların da kısıtlılık yaşadıkları görülmüştür. Ayrıca babaların psikolojik dayanıklılığı yükseldikçe annelerin okupasyonel katılımının da arttığı belirlenmiş; babanın psikolojik sağlamlığının annenin katılım sürecini destekleyen önemli bir dışsal kaynak olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, ergoterapi müdahalelerinde babaların dayanıklılığını artırarak annenin okupasyonel yükünü dengeleyecek aile temelli stratejilerin geliştirilmesi önerilmektedir.
dc.embargo.lift2026-08-06T12:15:14Z
dc.embargo.termsAcik erisim
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11655/39031
dc.language.isotr
dc.publisherSağlık Bilimleri Enstitüsü
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectOtizm spektrum bozukluğu, ergoterapi, okupasyonel denge, okupasyonel katılım, psikolojik dayanıklılık
dc.titleOTİZMLİ ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERİNDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIK, OKUPASYONEL KATILIM, YETERLİLİK VE DENGENİN İNCELENMESİ
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/masterThesis

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
10559493_260630_143550 (1).pdf
Size:
3.74 MB
Format:
Adobe Portable Document Format

License bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
license.txt
Size:
1.89 KB
Format:
Item-specific license agreed upon to submission
Description: