YÜK GEMİLERİNDE MEKAN ALGISI, DAVRANIŞ VE KULLANIM İLİŞKİSİ
| dc.contributor.author | Dilara Kılıç | |
| dc.contributor.department | İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı | |
| dc.date.accessioned | 2026-07-31T11:04:29Z | |
| dc.date.issued | 2026-07 | |
| dc.description.abstract | Cargo ships serve as both workplace and temporary home for seafarers, making the quality of life on board a determining factor in their daily lives. It is known that physical environmental factors encompassing living and working conditions on board may have positive or negative effects on the functional and perceptual evaluations of seafarers (users). While studies focusing on the psychological state of seafarers predominate in the literature, spatial evaluation studies remain limited. Existing studies have focused on general comfort and satisfaction levels or MLC compliance; no study has been found that addresses perceptual and functional evaluation together with MLC standards. This study aimed to determine the effects of physical environmental factors in cabins and common areas of cargo ships on users' functional and perceptual evaluations. Additionally, recommendations were developed for MLC (Maritime Labour Convention) standards to improve accommodation spaces on ships. In the study, users' evaluations of cabins and common areas were examined in terms of functional (satisfaction, adequacy, behavior, and use) and perceptual (perceptual evaluation) dimensions. The questionnaire was designed in a multidimensional manner using Likerttype, semantic differential, categorical selection, and open-ended questions. Rank group, which is a key determinant in MLC standards, was used as the main variable in the hypotheses. A total of 258 Turkish seafarers (users) from different ships participated in the study, and ANOVA, chi-square, and Spearman correlation analyses were used in data analysis. The findings show that the master/chief engineer group gave the most positive cabin evaluations while the ratings group gave the most negative, and that cabin perceptions varied by rank in a manner consistent with MLC standards. On the other hand, no statistically significant difference was found in common area evaluations; however, a significant relationship was found between space use and perceptual evaluation. Gross tonnage was iv found to be influential on cabin satisfaction, while ship type was influential on common area evaluation. Based on the findings, recommendations were made regarding the MLC for the clear separation of common areas by function, the introduction of a floor area standard based on crew size, and making gym facilities mandatory on ships over 3,000 GT. For future research, it is recommended that sample groups be of equal or comparable size, and that the place of build be included as a ship characteristic in evaluation. In conclusion, this study is original in that the semantic differential scale was applied for the first time to measure users' perceptual evaluations in cargo ships, functional and perceptual findings were interpreted in relation to MLC accommodation space standards, and concrete recommendations were developed accordingly; contributing to both interior architecture and maritime literature. Keywords: Seafarer, accommodation spaces, space perception, MLC, semantic differential scale, cargo ship, satisfaction. | |
| dc.description.ozet | Yük gemileri gemi adamları için hem iş hem de geçici de olsa ev işlevi olan bir deniz aracıdır; bu durum gemideki yaşam kalitesini belirleyici bir etken haline getirmektedir. Gemi yaşamı ve çalışma koşullarını kapsayan fiziksel çevre faktörlerinin gemi adamlarının (kullanıcıların) fonksiyonel ve algısal değerlendirmeleri üzerinde olumlu veya olumsuz yönde etkili olabileceği bilinmektedir. Literatürde gemi adamlarının psikolojik durumlarına odaklanan çalışmalar çoğunlukta olup mekânsal değerlendirme çalışmaları sınırlı kalmaktadır. Mevcut çalışmalar genel konfor ve memnuniyet düzeyine ya da MLC uyumuna odaklanmış; algısal ve fonksiyonel değerlendirme ile MLC standartlarını birlikte ele alan bir çalışmaya ise rastlanmamıştır. Bu çalışmada, yük gemilerinin kamara ve ortak alanlarının kullanıcıların fonksiyonel ve algısal değerlendirmeleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç ile birlikte gemi yaşam mahallerinin iyileştirilmesi için MLC (Maritime Labour Convention) standartlarına yönelik öneriler geliştirilmiştir. Çalışmada mekân kullanıcılarının kamara ve ortak alanlara yönelik değerlendirmeleri; fonksiyonel (memnuniyet, yeterlilik, davranış ve kullanım) ve algısal (algısal değerlendirme) bağlamda incelenmiştir. Anket; Likert tipi, anlamsal farklılaşma, kategorik seçim ve açık uçlu sorular kullanılarak çok boyutlu şekilde tasarlanmıştır. Hipotezlerde MLC standartlarında belirleyici olan rütbe grubu ana değişken olarak kullanılmıştır. Çalışmaya farklı gemilerden 258 Türk gemi adamı (kullanıcı) katılım sağlamış olup verilerin analizinde ANOVA, ki-kare ve Spearman korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular, kamaraya yönelik değerlendirmede kaptan/çarkçıbaşı grubunun en olumlu, tayfa grubunun ise en olumsuz değerlendirmeyi yaptığını; kamaraya yönelik algının MLC ile uyumlu biçimde rütbeye göre farklılaştığını göstermektedir. Diğer taraftan, ortak salon değerlendirmesinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamış ancak kullanım ve algısal değerlendirme arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Gros tonajın kamaraya yönelik ii memnuniyette, gemi tipinin ise ortak salona yönelik değerlendirmede etkili olduğu görülmüştür. Bulgular doğrultusunda, MLC açısından farklı işlevde ortak alanların birbirinden kesin olarak ayrılması, mürettebat sayısına dayalı taban alanı standardı getirilmesi ve spor salonunun 3.000 GT üzeri gemiler için zorunlu hale getirilmesi önerilmiştir. Gelecek araştırmalarda örneklem gruplarının sayıca eşit veya birbirine yakın olması, gemi özelliklerinden inşa yerinin de değerlendirmeye dahil edilmesi önerilmektedir. Sonuç olarak bu çalışma; yük gemilerinde anlamsal farklılaşma ölçeğinin kullanıcıların algısal değerlendirmesini ölçmek amacıyla ilk kez uygulandığı, fonksiyonel ve algısal bulguların MLC'nin yaşam mahalleri standartlarıyla ilişkilendirilerek yorumlandığı ve bu doğrultuda somut öneriler geliştirildiği özgün bir araştırma niteliği taşımakta; iç mimarlık ve denizcilik literatürüne katkı sağlamaktadır. Anahtar sözcükler: Gemi adamı, yaşam mahalleri, mekân algısı, anlamsal farklılaşma ölçeği, MLC, yük gemisi, memnuniyet. | |
| dc.embargo.lift | 2026-07-31T11:04:29Z | |
| dc.embargo.terms | Acik erisim | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11655/38940 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Güzel Sanatlar Enstitüsü | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Gemi adamı | |
| dc.subject | Yaşam mahalleri | |
| dc.subject | Mekân algısı | |
| dc.subject | Anlamsal farklılaşma ölçeği | |
| dc.subject | MLC | |
| dc.subject | Yük gemisi | |
| dc.subject | Memnuniyet | |
| dc.title | YÜK GEMİLERİNDE MEKAN ALGISI, DAVRANIŞ VE KULLANIM İLİŞKİSİ | |
| dc.type | info:eu-repo/semantics/doctoralThesis |