Şizofreni Tanısı Almış Bireylerde Öz Yeterlik, Sağlık Kontrol Odağı, Kendini Damgalama ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi
| dc.contributor.author | Nisanur Aygün | |
| dc.contributor.department | Psikoloji | |
| dc.date.accessioned | 2026-02-04T09:57:32Z | |
| dc.date.issued | 2026 | |
| dc.description.abstract | Schizophrenia is a disorder characterized by the presence of at least one of these symptoms: delusions, hallucinations, and disorganized speech, often accompanied by disorganized behavior/catatonia and reduced emotional expression. Numerous studies indicate that individuals diagnosed with schizophrenia report low levels of life satisfaction. The present study explores life satisfaction, self-efficacy, health locus of control and self-stigma as their relationship with life satisfaction. Specifically, this study aims to investigate whether self-stigma mediates the relationship between self-efficacy, health locus of control and life satisfaction among individuals diagnosed with schizophrenia. 120 individuals diagnosed with schizophrenia were recruited from various associations or community mental health centers in Ankara and Samsun. The General Self-Efficacy Scale, the Satisfaction with Life Scale, the Multidimensional Health Locus of Control Scale – Form C, and the Internalized Stigma of Mental Illness Scale (ISMI) were used. Data were analyzed through correlation analyses and mediation models using IBM SPSS 23.0 and Hayes’ PROCESS macro. Analysis revealed no mediating effect of self-stigma in the relationship between general self-efficacy and health locus of control and life satisfaction. Subsequently, in the multiple mediation analysis including ISMI subscales, the perceived discrimination and stigma resistance subscales were found to mediate the relationship between general self-efficacy and the chance health locus of control subscale and life satisfaction. The findings demonstrate determinant aspects of self-stigma process on life satisfaction. The significance of interventions targeting both public stigma and self-stigma is discussed as part of the clinical implications of the study. | |
| dc.description.ozet | Şizofreni; sanrı, varsanı ve dağınık konuşmanın en az biriyle karakterize olan, bunlarla birlikte dağınık davranış/katatoni ve duygusal katılımda azalmanın eşlik edebildiği bir bozukluktur. Alan yazınında şizofreni tanısı almış bireylerde yaşam doyumunun düşük olduğunu gösteren araştırmalar vardır. Bu çalışmada da yaşam doyumu ile ilişkili olduğu düşünülen öz yeterlik, sağlık kontrol odağı ve kendini damgalama araştırılmıştır. Bu yüksek lisans tezinin amacı doğrultusunda şizofreni tanısı almış bireylerde öz yeterlik ve sağlık kontrol odağı ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide kendini damgalamanın aracı rolü incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Ankara ve Samsun’daki çeşitli derneklerden veya toplum ruh sağlığı merkezlerinden hizmet alan toplamda 120 şizofreni tanısı almış birey oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği, Çok Boyutlu Sağlık Denetim Odağı Ölçeği – C Formu ve Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalama Ölçeği (RHİDÖ) kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS 23.0 programı ve Hayes’in PROCESS makrosu aracılığıyla korelasyon analizleri ve aracı değişken analizi ile değerlendirilmiştir. Yapılan aracılık analizi sonuçlarında genel öz yeterlik ve sağlık kontrol odağı ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide kendini damgalamanın aracılık etkisi bulunmamıştır. Ardından RHİDÖ’nün alt boyutları ile yapılan çoklu aracılık analizinde genel öz yeterlik ve sağlık kontrol odağı şans alt boyutu ile yaşam doyumu arasında algılanan ayrımcılık ve damgalanmaya karşı direnç alt boyutlarının aracılık etkisi görülmüştür. Bulgular yaşam doyumu üzerinde kendini damgalama sürecinin belirleyici yönlerini ortaya koymuştur. Araştırmanın klinik çıktılarında hem toplumsal hem de kendini damgalamaya yönelik müdahalelerin önemi ele alınmıştır. | |
| dc.embargo.lift | 2026-02-04T09:57:32Z | |
| dc.embargo.terms | Acik erisim | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11655/37690 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Sosyal Bilimler Enstitüsü | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Şizofreni | |
| dc.subject | öz yeterlik | |
| dc.subject | kontrol odağı | |
| dc.subject | yaşam doyumu | |
| dc.subject | kendini damgalama | |
| dc.subject | aracılık | |
| dc.title | Şizofreni Tanısı Almış Bireylerde Öz Yeterlik, Sağlık Kontrol Odağı, Kendini Damgalama ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi | |
| dc.type | info:eu-repo/semantics/masterThesis |