BERGSONCU ZAMAN ANLAYIŞININ BERTRAND RUSSELL’IN ANA KAVRAMLARI VE ZİHİN FELSEFESİ FENOMENLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Permanent URI for this communityhttps://hdl.handle.net/11655/37390

Bu çalışmadaki hedef Henri Bergson’un zaman felsefesindeki kurucu kavramları incelemek ve onun zamana yönelik tanımlarını Bertrand Russell’ın zihin felsefesinde öne çıkan kavramlardan hareketle oluşan zaman anlayışı ile karşılaştırmaktır. Varılmak istenen nihai nokta bu iki düşünürün zaman kavramı etrafındaki ortaklıklarını ve ayrılıklarını analiz etmektir. Birinci bölümde Bergson’un zaman anlayışı incelenmiştir. Bergson, zamanı kesintisiz bir akış olarak tanımladığı süre (durée) kavramı üzerinden temellendirir. Bu temellendirmede bilincin ve belleğin varlığı geçmişin şimdiye taşınmasında ve geleceğe yönlendirilmesinde önemli bir konuma sahiptir. Bilincin kabuk ve iç olarak adlandırılan iki katmanı sırasıyla bireyin toplumsal belirlenimini ve bireysel özgürlük alanlarını ayırt etmekte görev alırken, bilincin iç katmanından beslenen ve mutlak bilginin koşulu olan sezgi kavramı gerçek zaman olarak tanımlanan sürenin kavranabilmesi açısından en kilit kavram olma görevini üstlenir. Önemli bir diğer kavram olan sempati ise yaşamın kendisiyle ve fiziksel dünyaya tabi nesnelerle içkin bağlantı kurup onlara nüfuz edebilmek için en gerekli unsurlardan biri olarak belirlenir. Yaratıcı evrim ve élan vital kavramları ise yaşamın özsel niteliklerini açıklayan güçler olarak ele alırnır. İkinci bölümde Bertrand Russell’ın zihne ve zamana dair analizlerine yer verilmiştir. Zamanın matematiksel olarak ölçümlenebileceğini ve onun nesnel bir gerçeklik olarak kavranabileceğini iddia eden Russell, olaylar kuramı üzerinden evrenin dinamiğini fiziksel ve zihinsel olayların birlik içerisinde yarattığını savunur. Meydana gelen her olayın uzay-zaman dahilinde gerçekleşmesinden hareketle zamanın nicel boyutu hakkında tanımlar geliştirir. Bilincin duyu verileri ile örülen bir mekanizma olduğunu ileri süren Russell, tüm bu olguları aşamalı olarak ele alarak göreceli bir zaman olgusunun kendi felsefesindeki özgün boyutunu yaratır. Üçüncü bölümde iki filozofun zamana yönelik yaklaşımları karşılaştırılmıştır. Bergson’un sezgi temelli, sübjektif süre anlayışı ile Russell’ın ardışıklık ve duyu verilerine daynan ölçülebilir ve nesnel zaman görüşü karşılıklı ele alınarak düşünürlerin ortaklaştığı ve ayrıştığı noktalar betimlenmiştir. Anahtar Sözcükler Süre, Sezgi, Sempati, Élan Vital, Duyu Verileri, Ardışıklık, Olaylar Kuramı

Browse

Search Results