YOĞUN BAKIMDA TAKİP EDİLEN KRİTİK HASTALARDA ARALIKLI BESLENMENİN SİRKADİYEN RİTİM ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN İNCELENMESİ
| dc.contributor.author | Eylül Sağun Eti | |
| dc.contributor.department | Beslenme ve Diyetetik | |
| dc.date.accessioned | 2026-11-20T13:16:44Z | |
| dc.date.issued | 2026 | |
| dc.description.abstract | Circadian rhythm in humans is a biological rhythm that regulates various physiological processes over a 24-hour period. In critically ill patients, circadian rhythm may be disrupted by various physiological and environmental factors, while the timing of nutrition plays an important role in its regulation. This study aimed to investigate the effects of intermittent enteral feeding on circadian rhythm in critically ill patients admitted to the intensive care unit (ICU). The study was conducted between September 2024 and September 2025 among patients admitted to the Anesthesiology and Reanimation Intensive Care Unit of Ankara Training and Research Hospital. A total of 24 patients (10 females and 14 males; mean age: 75,6±10,39 years) who were older than 18 years, newly admitted to the ICU, fed via a nasogastric tube, and expected to receive enteral nutrition for >10 days were included. Enteral nutrition was initiated within the first 48 hours after ICU admission. After achieving >80% of the target feeding dose, patients were randomly assigned to the intermittent feeding (IF, n=12) or continuous feeding (CF, n=12) group, and the assigned feeding protocols were applied for one week. In the IF group, the total daily enteral feeding dose was administered at equal intervals five times during the daytime, with each feeding period lasting two hours, in accordance with circadian rhythm, and feeding was discontinued at night. In the CF group, the standard protocol consisted of 20 hours of feeding and 4 hours of feeding interruption per day, with feeding continuing throughout the night. At the beginning of the study, patients’ descriptive characteristics and routinely assessed biochemical parameters were recorded on a separate form. Clinical status was assessed using the Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II (APACHE II) and Sequential Organ Failure Assessment (SOFA) scores. Nutritional status was evaluated using anthropometric measurements, including ulna length, mid-upper arm circumference, and calf circumference, as well as estimated body weight, height, and body mass index (BMI) calculated from these measurements. The modified Nutrition Risk in the Critically Ill (mNUTRIC) score and Global Leadership Initiative on Malnutrition (GLIM) criteria were used to determine the presence and severity of malnutrition. To evaluate circadian rhythm, gene expression analyses of brain and muscle ARNT-like 1 (BMAL1), cryptochrome circadian regulator 1 (CRY1), and period circadian regulator 2 (PER2) were performed using peripheral blood samples collected at 08:00, 16:00, and 00:00 on the first and seventh days after randomization. A first-order Fourier model was applied to the measured values to obtain circadian curves. The resulting model was evaluated using the Cosinor approach, and mesor, amplitude, and acrophase parameters were calculated for each gene. The IF and CF groups did not differ in terms of sex distribution, mean age, comorbidities, medications used, indications for ICU admission, or requirement for mechanical ventilation (p>0,05). SOFA and APACHE II scores were similar between the groups (p>0,05). According to the mNUTRIC score, 66,7% of patients in the IF group and 50,0% of patients in the CF group were at high risk of malnutrition. No significant difference was observed between the groups in terms of the presence or severity of malnutrition (p>0,05). Anthropometric measurements were similar between the groups (p>0,05). Mean target energy intake, actual energy intake, and protein intake per kilogram of body weight did not differ between the groups (p>0,05). No significant differences were observed between the groups in biochemical parameters assessed at baseline (p>0,05). At the end of one week, fasting blood glucose significantly decreased in the IF group (day 1: 173,2±83,02 mg/dL; day 7: 153,6±67,79 mg/dL; p=0,031). Length of ICU stay and seven-day mortality rates were similar between the groups (p>0,05). BMAL1 gene expression levels at the three time points and the calculated rhythm parameters did not change significantly after one week in either the IF or CF group (p>0,05). In the IF group, CRY1 expression significantly decreased at 08:00 on day 7 (day 1: -0,1±1,81; day 7: -2,6±1,52; p=0,012), but did not change at the other time points (p>0,05). Among the calculated rhythm parameters, only the mesor significantly decreased after one week (day 1: -0,9±1,69; day 7: -2,8±1,71; p=0,027). In the CF group, CRY1 expression did not change significantly at any of the three time points after one week (p>0,05); however, the peak shifted from 09:00 on day 1 to 15:00 on day 7, indicating a six-hour delay in the CRY1 rhythm (p=0,038). In the IF group, PER2 expression significantly decreased at 08:00 and 00:00 after one week (from -0,2±2,38 to -2,9±1,67; p=0,016, and from 0,3±2,31 to -2,9±1,79; p=0,005, respectively). Among the rhythm parameters, only the mesor significantly decreased (from -0,1±2,07 to -2,9±1,44; p=0,006). In the CF group, PER2 expression was significantly suppressed at all three time points on day 7 (from 0,2±2,25 to -2,6±1,86 at 08:00; p=0,013; from 0,3±2,46 to -2,9±2,64 at 16:00; p=0,039; and from 0,6±2,14 to -2,5±2,24 at 00:00; p=0,014). Consistent with this finding, the mesor also significantly decreased in this group (from 0,4±2,10 to -2,6±2,09; p=0,015). In conclusion, disruptions in circadian gene expression rhythms were observed in both groups; however, a more pronounced loss of rhythmicity, particularly in CRY1 and PER2, was observed in continuously fed patients. These findings suggest that interventions involving intermittent enteral feeding and the comprehensive regulation of environmental factors may be more effective in preserving circadian rhythm in critically ill patients. | |
| dc.description.ozet | İnsanlarda sirkadiyen ritim, 24 saatlik bir zaman diliminde çeşitli fizyolojik süreçlerin düzenlenmesini sağlayan biyolojik bir ritim olup, kritik hastalarda çeşitli fizyolojik ve çevresel faktörlere bağlı olarak bozulabilmekte; beslenme zamanlaması ise sirkadiyen ritmin düzenlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, aralıklı enteral beslenmenin yoğun bakımda takip edilen kritik hastalarda sirkadiyen ritim üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Araştırma Eylül 2024-Eylül 2025 tarihleri arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesinde takip edilen hastalarla yürütülmüştür. Araştırmaya 18 yaşından büyük, nazogastrik tüp ile beslenen, yoğun bakıma yeni yatış yapmış olan ve >10 gün boyunca enteral yolla beslenecek 24 hasta (10 kadın, 14 erkek; yaş ortalaması 75,6±10,39 yıl) dahil edilmiştir. Hastalar yoğun bakıma yatıştan sonraki 48 saat içerisinde enteral yolla beslenmeye başlanmış, hedeflenen dozun>%80’ine ulaşılmasının ardından rastgele aralıklı beslenme (AB, n=12) ve sürekli beslenme (SB, n=12) gruplarına ayrılmış; belirlenen beslenme protokolleri bir hafta süreyle uygulanmıştır. AB grubunda günlük alınması gereken total enteral beslenme dozu, gün içerisinde sirkadiyen ritimle uyumlu olarak eşit aralıklarla günde beş kez iki saat boyunca hastalara verilmiş ve gece öğünleri durdurulmuştur. SB grubunda ise günde 20 saat beslenme, 4 saat dinlenme şeklinde standart prosedür uygulanmış ve gece boyunca beslenme devam etmiştir. Çalışmanın başında hastaların tanımlayıcı özellikleri ve rutinde bakılan biyokimyasal parametreler ayrı bir forma kaydedilmiştir. Hastaların klinik durumları, Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi II (APACHE II) skoru ile Ardışık Organ Yetmezliği (SOFA) skoru yardımıyla değerlendirilmiştir. Hastaların beslenme durumu; ulna uzunluğu, üst orta kol çevresi, baldır çevresi gibi antropometrik ölçümler ile hesaplanan tahmini vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve beden kütle indeksi (BKİ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Malnütrisyon varlığı ve şiddetinin belirlenebilmesi için modifiye Kritik Hastada Nütrisyon Riski (mNUTRIC) ve Malnütrisyon Konusunda Küresel Liderlik Girişimi (Global Leadership Initiative on Malnutrition [GLIM]) kriterleri kullanılmıştır. Sirkadiyen ritmin değerlendirilmesi için, hastalar randomize gruplara ayrıldıktan sonraki birinci gün ve yedinci gün, saat 08:00, 16:00 ve gece 00:00’da alınan periferik kan örneklerinden beyin ve kas ARNT-benzeri protein 1 (BMAL1), kriptokrom sirkadiyen düzenleyici 1 (CRY1) ve periyot sirkadiyen düzenleyici 2 (PER2) gen ekspresyonu analizi gerçekleştirilmiş, ölçülen değerlere birinci dereceden Fourier modeli uygulanarak sirkadiyen eğriler elde edilmiştir. Elde edilen model, Cosinor yaklaşımıyla değerlendirilmiş; her gen için mesor, amplitüd ve akrofaz parametreleri hesaplanmıştır. Aralıklı ve sürekli beslenme gruplarının cinsiyet dağılımı, yaş ortalaması, komorbiditeler, kullanılan ilaçlar, yoğun bakıma yatış endikasyonu ve mekanik ventilasyon desteği alma durumları farklılık göstermemiştir (p>0,05). Grupların SOFA ve APACHE II skoru benzer bulunmuştur (p>0,05). mNUTRIC skor değerlendirmesine göre aralıklı beslenen hastaların %66,7’si ve sürekli beslenen hastaların %50’sinin yüksek malnütrisyon riski altında olduğu belirlenmiştir. Gruplar malnütrisyon varlığı ve şiddeti bakımından anlamlı bir farklılık göstermemiştir (p>0,05). Grupların antropometrik ölçümleri benzer bulunmuştur (p>0,05). Alınması hedeflenen ortalama enerji miktarı, alınan enerji miktarı ve vücut ağırlığı başına alınan protein miktarı iki grupta farklılık göstermemiştir (p>0,05). Çalışmanın başında bakılan biyokimyasal parametrelerde gruplar arasında farklılık yoktur (p>0,05). Bir haftanın sonunda, AB grubunda açlık kan glukozu anlamlı derecede azalmıştır (1. gün 173,2±83,02 mg/dL; 7. gün 153,6±67,79 mg/dL; p=0,031). Yoğun bakımda kalış süresi ve yedi günlük mortalite sıklığı iki grupta benzer bulunmuştur (p>0,05). Aralıklı ve sürekli beslenen hastalarda üç zaman noktasında bakılan BMAL1 gen ekspresyonu düzeyi ve hesaplanan ritim parametreleri bir haftanın sonunda anlamlı derecede değişiklik göstermemiştir (p>0,05). Aralıklı beslenen hastalarda 7. gün sabah 08:00’da CRY1 ekspresyon düzeyi anlamlı derecede azalmıştır (1. gün -0,1±1,81; 7. gün -2,6±1,52; p=0,012) ancak diğer zaman noktalarında değişmemiştir (p>0,05). Hesaplanan ritim parametrelerinden yalnızca mesor değeri bir haftanın sonunda anlamlı derecede azalmıştır (1. gün -0,9±1,69; 7. gün -2,8±1,71; p=0,027). Sürekli beslenen hastalarda bir haftanın sonunda CRY1 ekspresyon düzeyi bakılan üç zaman noktasında anlamlı bir değişim göstermemiştir (p>0,05); ancak tepe noktası 1. gün saat ~09:00 iken 7. gün saat ~15:00 olarak görülmüş ve CRY1 ritminin 6 saat geciktiği belirlenmiştir (p=0,038). Aralıklı beslenen hastalarda bir hafta sonunda PER2 ekspresyon düzeyi saat 08:00’da ve 00:00’da anlamlı derecede azalmıştır (sırasıyla; -0,2±2,38’den -2,9±1,67’ye, p=0,016 ve 0,3±2,31’den -2,9±1,79’a, p=0,005). Ritim parametrelerinden yalnızca mesor değeri anlamlı derecede azalmıştır (-0,1±2,07’den -2,9±1,44’e; p=0,006). Sürekli beslenen hastalarda 7. gün üç zaman noktasında da PER2 ekspresyonu anlamlı derecede baskılanmıştır (08:00’da 0,2±2,25’ten -2,6±1,86’ya, p=0,013; 16:00’da 0,3±2,46’dan -2,9±2,64’e, p=0,039 ve 00:00’da 0,6±2,14’ten -2,5±2,24’e, p=0,014). Bu bulguyla uyumlu olarak mesor değeri de bu grupta anlamlı derecede azalmıştır (0,4±2,1’den -2,6±2,09’a; p=0,015). Sonuç olarak iki grupta da sirkadiyen gen ekspresyonu ritminde bozulmalar görülmüş ancak sürekli beslenen hastalarda özellikle CRY1 ve PER2 genlerinde daha belirgin bir ritim kaybı olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, kritik hastalarda aralıklı enteral beslenme ve çevresel faktörlerin bütüncül bir yaklaşımla düzenlenmesine yönelik girişimlerin sirkadiyen ritmin korunması açısından daha etkili olabileceğini düşündürmektedir. | |
| dc.embargo.lift | 2026-11-20T13:16:44Z | |
| dc.embargo.terms | Acik erisim | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11655/39443 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Sağlık Bilimleri Enstitüsü | |
| dc.subject | kritik hasta | |
| dc.subject | aralıklı beslenme | |
| dc.subject | enteral beslenme | |
| dc.subject | sirkadiyen ritim | |
| dc.subject | yoğun bakım ünitesi | |
| dc.title | YOĞUN BAKIMDA TAKİP EDİLEN KRİTİK HASTALARDA ARALIKLI BESLENMENİN SİRKADİYEN RİTİM ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN İNCELENMESİ | |
| dc.type | info:eu-repo/semantics/doctoralThesis |