Döviz Mevduatlarının Makroekonomik ve Finansal Belirleyicileri: Enerji İthalatçısı ve Enerji İhracatçısı Ülkelerde Panel Veri Analizi ile Bir Dedolarizasyon İncelemesi
| dc.contributor.author | Büşra ÖZDEMİR | |
| dc.contributor.department | İşletme | |
| dc.date.accessioned | 2026-07-16T11:07:46Z | |
| dc.date.issued | 0009-06-20 | |
| dc.description.abstract | The main purpose of this thesis is to examine the determinants of deposit dollarization in developing countries within the framework of energy trade regimes and to investigate whether dollarization dynamics differ between energy-importing and energy-exporting countries. The study analyzes monthly data covering the period 2012–2024 for a sample of 12 countries. The energy-exporting group consists of Azerbaijan, Algeria, Kuwait, Nigeria, Russia, and Saudi Arabia, while the energy-importing group includes South Korea, India, Japan, Egypt, Türkiye, and Ukraine. The FX deposit ratio is used as the indicator of dollarization. Geopolitical risk, financial development, inflation, the VIX index, energy self-sufficiency ratio, policy interest rate, and exchange rate variables are included in the model. The analysis first tests for cross-sectional dependence, then applies second-generation panel unit root tests. Long-run relationships are examined using the Westerlund (2008) cointegration test, while long-run coefficients are estimated through the Pesaran (2006) CCEMG estimator. In addition, country-level ARDL bounds test analyses are conducted. The findings indicate that there is a long-run relationship between dollarization and macro-financial variables in energy-importing countries. In contrast, no similar long-run relationship is identified for energy-exporting countries. According to the CCEMG results, geopolitical risk and financial development have statistically significant effects on dollarization in energy-importing countries. Country-level ARDL findings also reveal that dollarization dynamics exhibit a heterogeneous structure across countries. Overall, the study demonstrates that energy trade structure plays a significant role in shaping dollarization dynamics and suggests that dedollarization policies should be designed by considering countries’ structural characteristics. | |
| dc.description.ozet | Bu tez çalışmasının amacı, gelişmekte olan ülkelerde mevduat dolarizasyonunun belirleyicilerini enerji ticaret rejimi çerçevesinde incelemek ve enerji ithalatçısı ile enerji ihracatçısı ülkelerde dolarizasyon dinamiklerinin farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymaktır. Çalışmada, 2012–2024 dönemine ait aylık veriler kullanılarak toplam 12 ülke analiz edilmiştir. Enerji ihracatçısı ülkeler Azerbaycan, Cezayir, Kuveyt, Nijerya, Rusya ve Suudi Arabistan’dan; enerji ithalatçısı ülkeler ise Güney Kore, Hindistan, Japonya, Mısır, Türkiye ve Ukrayna’dan oluşmaktadır. Dolarizasyon göstergesi olarak FX mevduat oranı kullanılmış; jeopolitik risk, finansal gelişmişlik, enflasyon, VIX endeksi, enerji kendine yeterlilik oranı, politika faizi ve döviz kuru değişkenleri modele dahil edilmiştir. Analiz sürecinde yatay kesit bağımlılığı test edilmiş, ikinci nesil panel birim kök testleri uygulanmış, uzun dönem ilişkiler Westerlund (2008) eşbütünleşme testi ile incelenmiş ve uzun dönem katsayıları Pesaran (2006) CCEMG tahmincisi ile tahmin edilmiştir. Ayrıca ülke düzeyinde ARDL sınır testi analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, enerji ithalatçısı ülkelerde dolarizasyon ile makro-finansal değişkenler arasında uzun dönemli ilişki bulunduğunu göstermektedir. Buna karşılık enerji ihracatçısı ülkelerde benzer bir ilişki tespit edilememiştir. CCEMG sonuçlarına göre enerji ithalatçısı ülkelerde jeopolitik risk ve finansal gelişmişlik değişkenleri dolarizasyon üzerinde anlamlı etkilere sahiptir. Ülke bazlı ARDL bulguları ise dolarizasyon dinamiklerinin ülkeler arasında heterojen bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, enerji ticaret yapısının dolarizasyon dinamikleri üzerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermekte ve dedolarizasyon politikalarının ülkelerin yapısal özellikleri dikkate alınarak tasarlanması gerektiğine işaret etmektedir. | |
| dc.embargo.lift | 2026-07-16T11:07:46Z | |
| dc.embargo.terms | Acik erisim | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11655/38742 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Sosyal Bilimler Enstitüsü | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Dolarizasyon, Dedolarizasyon, Enerji Ticareti, Panel Veri Analizi, CCEMG, ARDL | |
| dc.title | Döviz Mevduatlarının Makroekonomik ve Finansal Belirleyicileri: Enerji İthalatçısı ve Enerji İhracatçısı Ülkelerde Panel Veri Analizi ile Bir Dedolarizasyon İncelemesi | |
| dc.type | info:eu-repo/semantics/doctoralThesis |