MEVALONAT KİNAZ EKSİKLİĞİ (MKE) HASTALARINDA PYRİN VE NLRP3 İNFLAMAZOMLARININ PRENİLASYON ÜZERİNE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

dc.contributor.authorMehmet Emre Özkan
dc.contributor.departmentTıbbi Biyoloji
dc.date.accessioned2026-02-26T13:03:20Z
dc.date.issued2026
dc.description.abstractAutoinflammatory diseases are rare and hereditary disorders characterized by excessive activation of the immune system as a result of pathological alterations in innate immunity, leading to recurrent inflammatory responses and periodic fever independent of infection. Familial Mediterranean Fever (FMF) is the most common autoinflammatory disease in Türkiye and arises from mutations in the MEFV gene encoding the pyrin protein. Another autoinflammatory disease, Mevalonate Kinase Deficiency (MKD), is an ultra-rare disorder caused by mutations in the MVK gene, which encodes the mevalonate kinase enzyme involved in the mevalonate pathway. It is thought that the autoinflammatory response observed in MKD patients results from a deficiency in prenylation. Prenylation is a post-translational modification observed in all eukaryotes and has been associated not only with autoinflammatory diseases but also with conditions such as cancer, Alzheimer’s disease, and progeria. This modification enables proteins to localize to and associate with cellular membranes and is believed to play a role in the suppression of the pyrin inflammasome through this function. Although previous studies have demonstrated that a deficiency in prenylation leads to inflammation, the effect of inflammation on prenylation itself has not yet been investigated. Within the scope of this thesis, pyrin and NLRP3 inflammasomes were stimulated in dermal fibroblast cells obtained from MKD patients, FMF patients, and healthy controls; in monocytes differentiated from induced pluripotent stem cells (iPSCs) derived from dermal fibroblasts of an FMF patient; and in primary monocytes isolated from the blood of MKD and FMF patients, in order to identify the predominant inflammasomes involved in these diseases. Subsequently, prenylation assays were performed in primary monocytes to examine the effects of the induced inflammatory response on prenylation. As a result of these experiments, it was observed that inflammation exacerbates prenylation deficiency in patients with MKD and FMF.
dc.description.ozetOtoinflamatuvar hastalıklar, doğal bağışıklık sisteminde meydana gelen patolojik değişiklikler sonucunda bağışıklık sisteminin aşırı aktive olduğu, enfeksiyondan bağımsız şekilde tekrarlayan inflamatuvar yanıtın ve periyodik ateşin gözlendiği kalıtsal ve nadir hastalıklardır. Ailevi Akdeniz Ateşi Türkiye’de bu hastalıklardan en yaygını olup pyrin proteinini kodlayan MEFV geninde meydana gelen mutasyonlar sonucu ortaya çıkmaktadır. Yine bir otoinflamatuvar hastalık olan Mevalonat Kinaz Eksikliği (MKE) ultra nadir bir hastalık olup mevalonat yolağında görev alan mevalonat enzimini kodlayan MVK geninde meydana gelen mutasyonlar sonucu görülmektedir. MKE hastalığının otoinflamatuvar yanıta yol açmasının sebebinin bu hastalarda gözlenen prenilasyon eksikliği olduğu düşünülmektedir. Prenilasyon, kanser, Alzheimer, Progeria gibi hastalıkların yanı sıra otoinflamatuvar hastalıklarla da ilişkisi gösterilmiş ve tüm ökaryotlarda gözlenen bir post-translasyonel modifikasyondur. Prenilasyon, proteinlerin zara lokalize olup tutunmasını sağlayan ve pyrin inflamazomunun da baskılanmasında bu fonksiyonuyla görev aldığı düşünülen bir protein modifikasyonudur. Bugüne kadar yapılan çeşitli araştırmalarda prenilasyonun eksikliğinin inflamasyona yol açtığı gösterilmiş olsa da inflamasyonun prenilasyon üzerinde nasıl bir etkisi olduğu araştırılmamıştır. Bu tez kapsamında; MKE hastalarından, AAA hastalarından ve sağlıklı kontrollerden alınan dermal fibroblast hücrelerinde; AAA hastasından alınan dermal fibroblast hücrelerinden elde edilen uyarılmış plüripotent kök hücrelerden (uPKH) farklılaştırılan monositlerde; MKE ve AAA hastalarının kanlarından izole edilen primer monositlerde pyrin ve NLRP3 inflamazomları uyarılarak bu hastalıklarda öne çıkan inflamazomlar tespit edilmeye çalışılmış, ardından primer monositlerde prenilasyon testi yapılarak uyarılan inflamatuvar yanıtın prenilasyon üzerine olan etkileri incelenmiştir. Yapılan deneyler sonucunda MKE ve AAA hastalarında inflamasyon uyarımı sonucunda prenilasyon eksikliğinde artış tespit edilmiştir.
dc.embargo.lift2026-08-31T13:03:20Z
dc.embargo.terms6 ay
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11655/37908
dc.language.isotr
dc.publisherSağlık Bilimleri Enstitüsü
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/embargoedAccess
dc.subjectOtoinflamatuvar hastalıklar, prenilasyon, pyrin inflamazomu, NLRP3 inflamazomu, MKE, AAA
dc.titleMEVALONAT KİNAZ EKSİKLİĞİ (MKE) HASTALARINDA PYRİN VE NLRP3 İNFLAMAZOMLARININ PRENİLASYON ÜZERİNE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/masterThesis

Files

License bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
license.txt
Size:
1.89 KB
Format:
Item-specific license agreed upon to submission
Description: