Yedisu Bölgesi Kurganlarının Tarihi ve Kültürel Açıdan Değerlendirilmesi

dc.contributor.authorGülşah Çoban Akkıyal
dc.contributor.departmentTarih
dc.date.accessioned2026-09-01T09:30:52Z
dc.date.issued2026
dc.description.abstractInner Asia has historically served as a dynamic crucible of intense political, cultural, and ethnic mobility, functioning as the primordial homeland for nomadic societies such as the Turks and Mongols. Characterized primarily by pastoralism and seasonal migrations between summer and winter pastures, these steppe communities utilized portable tents as their most practical adaptation to nomadic life. Concurrently, recent archaeological excavations demonstrate that urban traditions also emerged within this nomadic landscape, beginning as early as the Saka period. This regional dynamism and socio-economic prosperity were profoundly catalyzed by the Great Silk Road, which expanded trade volumes, diversified social capacities, and funded monumental architecture alongside the exceptionally rich funerary contexts discovered today. Representing all these dense historical characteristics, the Yedisu (Semirechye) region, encompassing a vast territory in southeastern Kazakhstan, stands out as a critical transit zone and a cultural hub for travelers and merchants alike. Consequently, the area preserves an extraordinary abundance of archaeological, written, and architectural remains, including ancient cities, fortresses, graves, tombstones, rock paintings, balbals, and stone statues. This thesis focuses specifically on the kurgans of the Yedisu region, which constitute the richest repository of archaeological data available for tracing the developmental trajectory of Turkic cultural history back to its earliest epochs. By analyzing distinct kurgan groups dating between the 8th century BC and the 3rd century AD, this study comprehensively examines the material culture and historical traces of early nomadic societies, focusing predominantly on the Saka and Wusun communities.
dc.description.ozetDünya tarihinde binlerce yıl boyunca siyasi, kültürel ve etnik hareketliliği en fazla olan bölgelerden biri İç Asya olmuştur. İç Asya bozkırları Türklerin, Moğolların ve onlar gibi pek çok göçebe toplumun membaı durumundadır. Göçebe bozkırlıların temel geçim kaynağı hayvancılıktı. Ancak yer yer elverişli bölgelere göçerek tarımla da ilgilenmişlerdir. Yaşam dinamikleri yaylak ve kışlak arasındaki mevsimlik göçlerden oluşmaktaydı. Bu mevsimlik göçlerde en büyük yardımcıları göçer evleri yani çadırlar olmuştur. Çadırlar bozkırlıların göçebe hayatına dair en kullanışlı ürün olarak ön plana çıkmıştır. Bunun yanında göçebe İç Asya’da Sakalar gibi erken devir toplumlarından itibaren şehir yapılanmaları da görülmektedir. Günümüzde birçok arkeolojik kazı neticesinde erken dönemlerden itibaren şehir kültürünün nasıl bir gelişim gösterdiği tespit edilebilmektedir. Bölgenin etnik ve kültürel hareketliliğini sağlayan en önemli husus Büyük İpek Yolu olmuştur. Yüzlerce yıl İç Asya’nın ticari hacmini artırmış, toplum kapasitesini çeşitlendirmiştir. Güçlü ticaret ağlarının devletlere kazandırdığı ekonomik refah, o günlerden günümüze kalan zengin mezar buluntularının, büyük ve görkemli şehir yapılarının da mimarıdır. İç Asya’nın bahsi geçen tüm yoğunluklarına sahip en önemli bölge Yedisu bölgesidir. Yedisu terimi tarihsel ve kültürel açıdan Kazakistan’ın güneydoğusundaki geniş bölgeyi ifade eder. Yedisu; şehir, kale, mezar, mezar taşı, kaya resimleri, balballar, taş heykeller gibi kalıntıların yoğun olarak bulunduğu bir bölgedir. Halkların toplanma noktası olduğu gibi seyyahların, tüccarların da geçiş alanı olmuştur. Bu sebeple günümüzde Yedisu bölgesinin bu yoğun tarihi geçmişine işaret eden arkeolojik, yazılı ve mimari kalıntı sayısı fazladır. Bu tezin konusunu Yedisu bölgesi hazinelerinden bir grup olan kurganlar oluşturmaktadır. Türk kültür tarihinin gelişim seyrinin en erken çağlarına değin takip edilmesine olanak veren kurgan buluntuları arkeolojik verilerin en zengin grubunu oluşturur. Tarihi Türk coğrafyasında en önemli merkezlerden biri olan Yedisu bölgesinde erken göçebelerin kültür izleri, çoğunluğu Saka ve Wusun toplumlarına ait olmak üzere MÖ.8. - MS.3. yüzyıllar arasındaki zaman dilimine ait olan farklı kurgan grupları üzerinden incelenecektir.
dc.embargo.lift2026-09-01T09:30:52Z
dc.embargo.termsAcik erisim
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11655/39217
dc.language.isotr
dc.publisherSosyal Bilimler Enstitüsü
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectTürk Kültürü, İç Asya, Kazakistan, Yedisu, Semireçiye, Kurgan, Ölü Gömme.
dc.titleYedisu Bölgesi Kurganlarının Tarihi ve Kültürel Açıdan Değerlendirilmesi
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/doctoralThesis

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
Gülşah Çoban Tez 21.8.2026.pdf
Size:
17.32 MB
Format:
Adobe Portable Document Format

License bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
license.txt
Size:
1.89 KB
Format:
Item-specific license agreed upon to submission
Description: