UYKU SAĞLIĞI OKURYAZARLIĞI ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE GEÇERLİK GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

dc.contributor.authorMuhammed Şenocak
dc.contributor.departmentAile Hekimliği
dc.date.accessioned2026-08-25T11:32:12Z
dc.date.issued2026
dc.description.abstractŞenocak M., Validity and Reliability Study of the Turkish Version of the Sleep Health Literacy Scale, Hacettepe University Faculty of Medicine Department of Family Medicine, Master's Thesis, Ankara, 2026. The aim of this study was to evaluate the Turkish validity and reliability of the Sleep Health Literacy Scale (SHLS) developed by Feldman and Slavish (2024). This methodological study included 364 individuals aged 18 years or older. The scale was adapted into Turkish using the forward–backward translation technique. Content validity was assessed through expert opinions from 10 specialists, and the content validity index (CVI) was calculated. Construct validity was evaluated using exploratory and confirmatory factor analyses (EFA, CFA). Internal consistency was assessed with Cronbach’s alpha, while test–retest reliability was evaluated 1–2 weeks apart in 40 participants. Relationships between sociodemographic variables and scale scores were analyzed using independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis. The mean age of 364 participants was 32.97±11.09 years, with 56.9% being female and 43.1% male. The content validity index exceeded 0.90 for all items. The Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) sampling adequacy value was 0.892, and Bartlett's Test of Sphericity was significant (p<0.001). Exploratory factor analysis confirmed the two-factor structure of the original scale (Sleep Health Communication and Sleep Health Knowledge). Confirmatory factor analysis goodness-of-fit indices were within acceptable limits (RMSEA=0.063, CFI=0.902, TLI=0.895, GFI=0.802). Internal consistency analysis revealed Cronbach's alpha values of 0.884 for Factor 1, 0.648 for Factor 2, and 0.795 for the total scale. Test-retest reliability analysis showed no significant differences in scores for both factors (p>0.05). Weak positive correlations were found between age and scale subscales. Education level, willingness to learn new information about sleep, and level of knowing whom to consult significantly affected scale scores. The Turkish version of the Sleep Health Literacy Scale is a valid and reliable tool for assessing sleep health literacy in the Turkish-speaking adult population. The scale can be used to evaluate individuals' knowledge of sleep health and their ability to navigate the healthcare system. Determining sleep health literacy will help identify at-risk groups and plan interventions to improve sleep health. Future research should test the scale in different populations and examine its relationship with sleep quality.
dc.description.ozetŞenocak M., Uyku Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeğinin Türkçe Geçerlik Güvenirlik Çalışması, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Ankara, 2026. Bu çalışmanın amacı, Feldman ve Slavish (2024) tarafından geliştirilen Uyku Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği'nin (Sleep Health Literacy Scale - SHLS) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasını gerçekleştirmektir. Metodolojik tasarıma sahip bu araştırmaya 18 yaş ve üzeri 364 birey dahil edilmiştir. Ölçeğin Türkçe'ye uyarlanması sürecinde ileri-geri çeviri tekniği kullanılmıştır. Kapsam geçerliği için 10 uzmanın görüşü alınmış ve kapsam geçerlik indeksi (CVI) hesaplanmıştır. Yapı geçerliği için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. İç tutarlılık güvenirliği Cronbach alfa katsayısı ile, test-tekrar test güvenirliği ise 40 katılımcı üzerinde 1-2 hafta arayla yapılan ölçümlerle değerlendirilmiştir. Sosyodemografik değişkenlerle ölçek puanları arasındaki ilişkiler bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Araştırmaya katılan 364 bireyin yaş ortalaması 32,97±11,09 olup, %56,9'u kadın, %43,1'i erkektir. Kapsam geçerlik indeksi tüm maddeler için 0,90'ın üzerinde bulunmuştur. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği değeri 0,892 ve Bartlett Küresellik Testi anlamlı (p<0,001) olarak saptanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda orijinal ölçekteki iki faktörlü yapı (Uyku Sağlığı İletişimi ve Uyku Sağlığı Bilgisi) doğrulanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi uyum iyiliği indeksleri kabul edilebilir sınırlar içinde bulunmuştur (RMSEA=0,063, CFI=0,902, TLI=0,895, GFI=0,802). İç tutarlılık analizi sonucunda Faktör 1 için Cronbach alfa değeri 0,884, Faktör 2 için 0,648 ve toplam ölçek için 0,795 olarak hesaplanmıştır. Test-tekrar test güvenirliği analizi sonucunda her iki faktör için puanlar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Yaş ile ölçek alt boyutları arasında pozitif yönde zayıf korelasyon saptanmıştır. Eğitim düzeyi, uyku konusunda yeni bilgi öğrenme isteği ve danışacak kişiyi bilme düzeyi ölçek puanlarını anlamlı şekilde etkilemiştir. Uyku Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçe formu, Türkçe konuşan yetişkin popülasyonda uyku sağlığı okuryazarlığını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Ölçek, bireylerin uyku sağlığına ilişkin bilgi düzeylerini ve sağlık sistemi içinde gezinme becerilerini değerlendirmede kullanılabilir. Uyku sağlığı okuryazarlığının belirlenmesi, risk gruplarının tanımlanması ve uyku sağlığını geliştirmeye yönelik müdahalelerin planlanmasına katkı sağlayacaktır. Gelecek araştırmalarda ölçeğin farklı popülasyonlarda test edilmesi ve uyku kalitesi ile ilişkisinin incelenmesi önerilmektedir
dc.embargo.lift2026-08-25T11:32:12Z
dc.embargo.termsAcik erisim
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11655/39191
dc.language.isotr
dc.publisherTıp Fakültesi
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectAnahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, ölçek uyarlama, geçerlik, güvenirlik, uyku, aile hekimliği
dc.subtypemedicineThesis
dc.titleUYKU SAĞLIĞI OKURYAZARLIĞI ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE GEÇERLİK GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/masterThesis

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
DOC-20260407-WA0011..pdf
Size:
1.85 MB
Format:
Adobe Portable Document Format

License bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
license.txt
Size:
1.89 KB
Format:
Item-specific license agreed upon to submission
Description: