dc.contributor.advisor | Işık, Oğuz | |
dc.contributor.author | Akbulut, Aysun | |
dc.date.accessioned | 2025-02-18T07:16:13Z | |
dc.date.issued | 2025 | |
dc.date.submitted | 2025-01-14 | |
dc.identifier.citation | Akbulut, A. (2025). Refakatçi davranışları ile hasta güvenliği arasındaki ilişki [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. | tr_TR |
dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11655/36494 | |
dc.description.abstract | This study examines the effects of companion roles on patient safety in a hospital setting. The
research was conducted using data collected from 209 inpatients and 209 companions staying in
the Cardiology Department of Ankara Bilkent City Hospital, Ministry of Health, Turkey. For data
collection, a questionnaire with four sections, designed for patients and companions was used
The questionnaire was developed based on a review of national and international literature,
patient safety standards, and expert opinions, evaluating socio-demographic characteristics,
companion roles, and patient safety practices.
The analysis of the data collected through the questionnaire was carried out in two stages: in the
first stage, univariate analyses (t-test, ANOVA) were used to examine differences between
groups, and significant variables were included in multivariate analyses in the second stage to
identify factors affecting companion roles and patient safety practices. The findings show that
companions can take on four different roles: "advocate-mediator," "advocate-supporter," "passive
participant," and "antagonist." The advocate-mediator role was found to be influenced by
education level, healthcare knowledge, and the degree of closeness to the patient. It was
determined that having at least a high school education, healthcare knowledge, and being a close
family member (such as a child or sibling) strengthened this role. Similarly, the advocate-
supporter role was positively influenced by higher education and healthcare knowledge. The
passive participant role was influenced by age, education level, the degree of closeness to the
patient, and the length of the companion’s stay. Younger and university-educated companions
exhibited fewer passive behaviors, although longer stays (5 days or more) increased the passive
participant role. The antagonist role was associated with gender, low healthcare knowledge, and
patient’s use of equipment. The roles of advocate-supporter and passive participant contributed
positively to variables such as practice experience, record-keeping/communication, fall risk, and
safe transfer, which are determined to be patient safety factors, while the antagonist role had a
negative impact. Female companions generally exhibited more cautious and patient-centered
behaviors, improving the safe transfer experience, while companions with healthcare knowledge
supported patient safety through informed practices. On the other hand, long-term companionship
led to fatigue and decreased attention, weakening patient safety practices. Overall, these findings
indicate that companion roles, gender, healthcare knowledge, and the lenght of companionship
are critical determinants of patient safety. Given the importance of these factors, it is
recommended to develop awareness and education programs targeting companion roles, gender,
healthcare knowledge, and the length of the companion’s stay. | tr_TR |
dc.language.iso | tur | tr_TR |
dc.publisher | Sosyal Bilimler Enstitüsü | tr_TR |
dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | tr_TR |
dc.subject | patient safety, companion, healthcare | tr_TR |
dc.subject.lcsh | Hastaneler ve diğer sağlık kurumları | tr_TR |
dc.title | Refakatçi davranışları ile hasta güvenliği arasındaki ilişki | tr_TR |
dc.type | info:eu-repo/semantics/doctoralThesis | tr_TR |
dc.description.ozet | Bu çalışma, hastane ortamında refakatçi rollerinin hasta güvenliği üzerindeki etkilerini
incelemektedir. Araştırma, T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kardiyoloji
Kliniğinde yatan 209 hasta ve 209 refakatçiden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir.
Araştırmada verilerin toplanması için dört bölümden oluşan, hasta ve refakatçiler için düzenlenmiş
anket formu kullanılmıştır. Anket, sosyo-demografik özellikler ve refakatçi rolleri ile hasta güvenliği
uygulamalarını değerlendirmeye yönelik ifadelerden oluşturularak; ulusal ve uluslararası literatür
taraması, hasta güvenliği standartları ve uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilmiştir.
Araştırmada anket yoluyla toplanan verilerin analizi iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiş; ilk
aşamada tek değişkenli analizlerle (t-testi, ANOVA) gruplar arasındaki farklar incelenmiş, anlamlı
değişkenler ikinci aşamada çok değişkenli analizlere dahil edilerek refakatçi rolleri ve hasta
güvenliği uygulamalarını etkileyen faktörler belirlenmiştir. Bulgular, refakatçilerin “savunucu-
arabulucu,” “savunucu-destekçi,” “pasif katılımcı” ve “muhalif” olmak üzere dört farklı rol
üstlenebildiklerini göstermektedir. Savunucu-arabulucu rolünün eğitim düzeyi, sağlık bakım bilgisi
ve hasta ile yakınlık derecesinden etkilendiği; ortaöğretim ve üzerinde bir eğitimin, belirli düzeyde
sağlık bilgisi ile çocuğu veya kardeşi olmak gibi yakın aile bağına sahip olmanın bu rolü
güçlendirdiği belirlenmiştir. Savunucu-destekçi rolünde de benzer şekilde eğitimin yüksekliği ve
sağlık bakım bilgisi rolü olumlu etkilemiştir. Pasif katılımcı rolü ise yaş, eğitim düzeyi, hasta ile
yakınlık derecesi ve refakat süresinden etkilenmiştir. Genç ve üniversite mezunu refakatçilerin
daha az pasif davranış sergilediği, ancak 5 gün ve üzeri uzun refakat sürelerinin pasif katılımcı
rolünü artırdığı gözlemlenmiştir. Muhalif rol ise cinsiyet, düşük sağlık bakım bilgisi ve hastanın
ekipman kullanımı ile ilişkilendirilmiştir. Hasta güvenliği faktörleri olarak belirlenen uygulama
deneyimi, kayıt/iletişim, düşme riski ve güvenli transfer değişkenlerinde savunucu-destekçi ve
pasif katılımcı roller olumlu katkı sağlarken, muhalif rolün olumsuz etki yaptığı ortaya koyulmuştur.
Kadın refakatçiler genellikle daha dikkatli ve hasta odaklı davranarak güvenli transfer deneyimini
iyileştirirken, sağlık bakım bilgisi olan refakatçiler bilinçli uygulamalarla hasta güvenliğini
desteklemiştir. Öte yandan, uzun süreli refakatçilik yorgunluk ve dikkat kaybına yol açarak hasta
güvenliği uygulamalarını zayıflatmıştır. Bulgular, refakatçi rolleri, cinsiyet, sağlık bakım bilgisi
düzeyi ve refakat süresinin hasta güvenliği açısından kritik belirleyiciler olduğunu ortaya
koymaktadır. Refakatçi rollerinin, cinsiyetin, sağlık bakım bilgisi düzeyinin ve refakat süresinin
hasta güvenliği açısından kritik belirleyiciler olduğu göz önünde bulundurularak, bu unsurlara
yönelik bilinçlendirme ve eğitim programlarının geliştirilmesi önerilmektedir. | tr_TR |
dc.contributor.department | Sağlık Yönetimi | tr_TR |
dc.embargo.terms | Acik erisim | tr_TR |
dc.embargo.lift | 2025-02-18T07:16:14Z | |
dc.funding | Yok | tr_TR |