dc.contributor.advisor | Gökalp Alpaslan, Güzin Gonca | |
dc.contributor.author | Özakman, İbrahim | |
dc.date.accessioned | 2025-02-06T07:00:25Z | |
dc.date.issued | 2025 | |
dc.date.submitted | 2025-01-17 | |
dc.identifier.citation | ÖZAKMAN, İbrahim. 19. Yüzyıl Türk Gezi Edebiyatında Oryantalizm, Doktora Tezi, Ankara, 2025. | tr_TR |
dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11655/36452 | |
dc.description.abstract | In this dissertation, twelve travelogues written between 1869 and 1901 and published as books
were analyzed in terms of Ottoman orientalism. These travel writings, listed chronologically, are
as follows: Mühendis Faik Bey's Seyahatname-i Bahr-i Muhit (1869), Bağdatlı Abdullah Efendi's
Brezilya Seyahatnamesi (1872), Ömer Lütfü's Ümit Burnu Seyahatnamesi (1876), Darugazade
Mehmet Emin Efendi's İstanbul’dan Asya-yı Vusta’ya Seyahat (1880), Şirvânî Ahmet Hamdi's
Hindistan, Svat ve Afganistan Seyahatnamesi (1884), Mirliva Mehmet Refet's Seyahatname-i Arz-
ı Filistin (1889), Ahmet İhsan's Asya-yı Şarkî’ye Seyahat (1891), Direktör Âli Bey's Seyahat
Jurnali: İstanbul’dan Bağdat’a ve Hindistan’a (1898), Ahmet İhsan's Altı Hafta Nil’de Seyahat
(1896), Azimzade Sadık el-Müeyyed Paşa’s Bir Osmanlı Zabitinin Afrika Sahra-yı Kebir’de
Seyahati (1898), Hacı Mustafa bin Mustafa's Aksâ-yı Şark’ta Bir Cevelân’ı (1898) and Hüseyin
Sîret's Anadolu Mektupları (1901). The works of the travelers, who were originally soldiers,
engineers and clergymen, written at the end of their journeys to countries such as India,
Tripolitania, Afghanistan, Brazil and Cape Town between 1896-1901 for political, commercial and
religious reasons were examined. All but two of these works have been read from the old-letter
Turkish text and analyzed for the first time and added to the history of literature thanks to our
thesis.
In the ‘Introduction’ section of the study, the Western understanding of the East, Fluid Orientalism,
and Ottoman Orientalism are discussed, and a theoretical framework is established. The Western
understanding of the East is analysed through the lenses of Classical and Modern Orientalism.
The fluidity of Orientalism and the created Eastern layers are also explored. In the first chapter,
the concept of Ottoman Orientalism is examined in detail within the contexts of geography,
political history, and literature. The second chapter evaluates the historical development of
Turkish travel literature in Classical Turkish Literature and Nineteenth-Century Turkish Literature.
In this evaluation, genres that are similar to or differ from the travel writing genre are addressed.
Additionally, the embassies established by the Ottoman Empire in eastern regions and the travel
writings written by diplomats are discussed. The twelve travel writings to be analysed in this study
are also introduced in this chapter. The third chapter focuses on the reasons for travelling to the
East, preparations, experiences, identities of the travellers, transportation routes, and
accommodation types, all based on the examined travel writings. In the fourth chapter, the
encounters between the travellers and the people of the Eastern territories are analysed through
the lens of the subject-object relationship. Finally, in the fifth chapter, topics such as language
and literature, clothing, social structure, archaeology, daily life, architectural culture, and suchlike
are analysed under ten distinct headings.
The conclusions reached in this study can be briefly stated as follows: Ottoman Orientalism, along
with the modernization of the nineteenth century, changed the empire's view of the East. It can
be said that the Ottoman Empire created its own image of the East on the axis of Westernization.
Based on the travelogues analyzed, the Ottoman Empire represented itself politically, religiously,
commercially, and culturally in the East and presented its own orientalist approach in response
to Western orientalism. | tr_TR |
dc.language.iso | tur | tr_TR |
dc.publisher | Sosyal Bilimler Enstitüsü | tr_TR |
dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | tr_TR |
dc.subject | Türk gezi edebiyatı | tr_TR |
dc.subject | seyahatname | tr_TR |
dc.subject | Oryantalizm | tr_TR |
dc.subject | Osmanlı oryantalizmi | tr_TR |
dc.subject | Anadolu | tr_TR |
dc.subject | Brezilya | tr_TR |
dc.subject | Hindistan | tr_TR |
dc.subject.lcsh | Doğu Asya dilleri. Afrika dilleri. Okyanusya dilleri. | tr_TR |
dc.title | 19.Yüzyıl Türk gezi edebiyatında Oryantalizm | tr_TR |
dc.type | info:eu-repo/semantics/doctoralThesis | tr_TR |
dc.description.ozet | Bu tezde, 1869-1901 yılları arasında yazılmış ve kitap olarak basılmış on iki seyahatname,
Osmanlı oryantalizmi kavramı açısından incelenmiştir. Bu seyahatnameler zamandizinsel olarak
şöyledir: Mühendis Faik Bey’in Seyahatname-i Bahr-i Muhit (1869), Bağdatlı Abdullah Efendi’nin
Brezilya Seyahatnamesi (1872), Ömer Lütfü’nün Ümit Burnu Seyahatnamesi (1876), Darugazade
Mehmet Emin Efendi’nin İstanbul’dan Asya-yı Vusta’ya Seyahat (1880), Şirvânî Ahmet Hamdi’nin
Hindistan, Svat ve Afganistan Seyahatnamesi (1884), Mirliva Mehmet Refet’in Seyahatname-i
Arz-ı Filistin (1889), Ahmet İhsan’ın Asya-yı Şarkî’ye Seyahat (1891), Direktör Âli Bey’in Seyahat
Jurnali: İstanbul’dan Bağdat’a ve Hindistan’a (1898), Ahmet İhsan’ın Altı Hafta Nil’de Seyahat
(1896), Azimzade Sadık el-Müeyyed Paşa’nın Bir Osmanlı Zabitinin Afrika Sahra-yı Kebir’de
Seyahati (1898), Hacı Mustafa bin Mustafa’nın Aksâ-yı Şark’ta Bir Cevelân’ı (1898) ve Hüseyin
Sîret’in Anadolu Mektupları (1901)’dır. Aslen asker, mühendis ve din adamı olan gezginlerin
siyasî, ticarî ve dinî vb. nedenlerle 1896-1901 yılları arasında Hindistan, Trablusgarp, Afganistan,
Brezilya, Cape Town gibi ülkelere yolculukları sonunda kaleme alınmış kitap hacmindeki eserleri
incelenmiştir. Bu eserlerden ikisi hariç hepsi eski harfli Türkçe metinden okunmuş ve ilk kez
incelenerek tezimiz sayesinde edebiyat tarihine katılmıştır.
Çalışmanın giriş bölümünde Batı’nın doğu anlayışı ve akışkan oryantalizm konuları ele alınmakta,
kuramsal bir çerçeve çizilmiştir. Batı’nın Doğu anlayışı, klasik ve modern dönem oryantalizmi
olarak ele alınmıştır. Birinci bölümde Osmanlı oryantalizmi kavramı coğrafya, siyasi tarih ve
edebiyat bağlamında ayrıntılı şekilde tartışılmıştır. İkinci bölümde, Türk gezi edebiyatının klasik
Türk edebiyatı ve on dokuzuncu yüzyıl Türk edebiyatı dönemindeki tarihî seyri değerlendirilmiştir.
Bu değerlendirmede seyahatname türüyle benzerlik gösteren veya farklı olan türlere değinilmiştir.
Daha sonrasında Osmanlı İmparatorluğu’nun doğu coğrafyalarında açtığı elçilikler ve elçilerin
kaleme aldığı sefaretnamelere değinilmiş, çalışmamızda inceleyeceğimiz on iki seyahatname
tanıtılmıştır. Eserler tanıtılırken seyyahların güzergâhları harita üzerinde işaretlenmiş, görseller
dizininde belirtilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde incelediğimiz bu seyahatnamelerde Doğu’ya
yolculuğun nedenleri, hazırlıklar, deneyimler, seyyahların kimlikleri, ulaşım yolları ve konaklama
şekilleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde seyyahların doğu coğrafyasındaki insanlarla
karşılaşmaları, özne-nesne ilişkisi bağlamında incelenmiştir. Beşinci bölümde, seyahatnamelerde
Doğu hakkında dikkat edilen dil ve edebiyat, kılık kıyafet, toplumsal yapı, arkeoloji, gündelik
yaşam, mimari kültür gibi konular on alt başlık altında incelenmiştir.
Bu çalışmada erişilen sonuçlar kısaca şöyle belirlenebilir: Osmanlı oryantalizmi, on dokuzuncu
yüzyıl modernleşmesiyle birlikte imparatorluğun Doğu’ya bakış açısını değiştirmiştir. Batılılaşma
ekseninde Osmanlı İmparatorluğu’nun kendine göre bir doğu imajı yarattığı söylenebilir.
İncelenen seyahatnamelerden hareketle Osmanlı İmparatorluğu da siyasî, dinî, ticarî ve kültürel
açıdan kendini temsil etmiş ve Batı oryantalizmine karşılık kendi oryantalist yaklaşımını ortaya
koymuştur. | tr_TR |
dc.contributor.department | Türk Dili ve Edebiyatı | tr_TR |
dc.embargo.terms | Acik erisim | tr_TR |
dc.embargo.lift | 2025-02-06T07:00:25Z | |
dc.funding | Yok | tr_TR |
dc.subtype | map | tr_TR |
dc.subtype | letter | tr_TR |