Basit öğe kaydını göster

dc.contributor.advisorTuncay, Ergün
dc.contributor.authorFidan Üzgün, Aylin
dc.date.accessioned2017-06-09T06:27:15Z
dc.date.available2017-06-09T06:27:15Z
dc.date.issued2017
dc.date.submitted2017-05-26
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11655/3472
dc.description.abstractOne of the parameters affecting the uniaxial compressive strenght (UCS) of rock in laboratory is the lenght to diameter ratio (L/D) of rock specimens. It is known from the studies conducted by different researchers that if the L/D ratio changes the UCS values also changes. L/D ratios of rock specimen used for the UCS test is suggested in the range of 2.0-2.5 and 2.5-3.0 by the American Society for Test Standards (ASTM) and International Society for Rock Mechanics (ISRM), respectively. Besides, while the UCS values also determined from the samples with 2.5 L/D ratio are accepted as standard in some correction equations proposed for UCSs, which are determined from cores with small L/D ratio, this ratio is selected as 2.0 in some equations. By considering these differences, a method which allows the selection of different L/D ratios depending on the rock type and the correction of UCSs obtained from experiments with specimens having lower L/D ratios (in the thesis study, it is called as L/D CLASS method) was proposed by a researcher group. Given the differences in the L/D ratios specified in international suggested methods and standards, the availability of the L/D CLASS method becomes important. For this reason, in this thesis study, it is aimed to investigate the validity of the mentioned method. For this purpose, block samples belonging to 10 different rocks of sedimantary, magmatic and metamorphic origin were obtained from stone producers in different parts of Turkey. Experiments in order to determine some physical and mechanical properties of these rock samples and UCS experiments were carried out on specimens with L/D ratios of 1.0, 1.25, 1.50, 1.75, 2.0, 2.5 and 3.0 in the laboratory. The results obtained were evaluated in accordance with the L/D CLASS method and the UCSs determined from this method were compared with the UCSs (UCSISRM) determined in accordance with the ISRM suggested methods with the rid of statistical analyses. In addition, UCS values for each rock type were also determined indirectly by performing Schmidt hammer, Point load strenght index, Block punch strenght index and Needle penetration strenght index tests. The variation in the results from UCSISRM and these of the UCS determined according to the L/D CLASS method from cores with L/D<2 were compared. As a result, it was seen that the UCSs determined from the cores with the selected L/D ratios using the L/D CLASS method were very similar to the UCSISRM values and the method could be used for the rock samples used in this. In addition, it was concluded that the results obtained from this method were much more similar to the UCS’s determined by considering ISRM suggested method than those obtained from the index tests, and this method should be preferred instead of index tests for rocks from which specimens with up to the ratio of L/D=1.0 can be taken.tr_TR
dc.description.tableofcontentsÖZET i ABSTRACT iii TEŞEKKÜR v İÇİNDEKİLER vi ŞEKİLLER DİZİNİ viii ÇİZELGELER DİZİNİ xii SİMGELER VE KISALTMALAR xiv 1. GİRİŞ 1 2. ÖRNEK BOYUTU VE ŞEKLİNİN TEK EKSENLİ SIKIŞMA DAYANIMINA ETKİSİ 5 2.1. Boyut Etkisi 5 2.2. Şekil (Boy/Çap Oranı) Etkisi 7 3. İNDEKS DENEYLER İLE UCS TAYİNİ 15 3.1. Schmidt Çekici Deneyi 15 3.2. Nokta Yükü Dayanım İndeksi Deneyi 17 3.3. Disk Makaslama Dayanım İndeksi Deneyi 19 3.4. İğne Penetrometre Deneyi 21 4. ÇALIŞMADA KULLANILAN KAYA ÖRNEKLERİ 23 4.1. Örnekleme 23 4.2. Mineralojik-Petrografik İncelemeler 25 5. LABORATUVAR ÇALIŞMALARI 28 5.1. Örneklerin Deneylere Hazırlanması ve İzlenen Yöntemler 28 5.2. Birim Hacim Ağırlık ve Görünür Boşluk Oranı Tayinleri 30 5.3. Tek Eksenli Sıkışma Dayanımı (UCS) Deneyleri 32 5.4. Brazilian Çekilme Dayanımı Deneyleri 37 5.5. Schmidt Çekici Deneyleri 38 5.6. Nokta Yükü Dayanımı İndeksi Deneyleri 39 5.7. Disk Makaslama Dayanım İndeksi Deneyleri 40 5.8. İğne Penetrometre Deneyleri 42 6. FARKLI L/D ORANINA SAHİP ÖRNEKLERDEN VE İNDEKS DENEYLERDEN UCS’NİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER 44 6.1. UCS’nin Farklı L/D Oranındaki Örneklerden Belirlenmesi 44 6.2. İstatistiksel Anlamlılık Testleri 55 6.3. UCS’nin İndeks Deneylerden Tahmin Edilmesi 58 6.3.1. Schmidt Çekici Geri Sıçrama Sayısından UCS Tahmini 58 6.3.2. Nokta Yükü Dayanım İndeksinden UCS Tahmini 61 6.3.3. Disk Makaslama Dayanımı İndeksinden UCS Tahmini 63 6.3.4. İğne Penetrometre İndeksinden UCS Tahmini 65 7. GENEL DEĞERLENDİRME 68 7.1. L/D SINIF Yöntemine İlişkin Değerlendirmeler 68 7.2. İndeks Deneylerden ve L/D SINIF Yöntemindeki Düzeltme Eşitliğinden Belirlenen UCS’lerin Karşılaştırılması 70 8. SONUÇLAR VE ÖNERİLER 73 KAYNAKLAR 76tr_TR
dc.language.isoturtr_TR
dc.publisherFen Bilimleri Enstitüsütr_TR
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccesstr_TR
dc.subjectBoy/çap oranıtr_TR
dc.subjectİndeks deneyler
dc.subjectL/D SINIF yöntemi
dc.subjectTek eksenli sıkışma dayanımı
dc.titleTek Eksenli Sıkışma Dayanımının Farklı Boy/Çap Oranlarındaki Örneklerden Belirlenmesi Yaklaşımının Değerlendirilmesitr_TR
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/masterThesistr_TR
dc.description.ozetLaboratuvarda yapılan deneylerde, tek eksenli sıkışma dayanımını (UCS) etkileyen parametrelerden biri de deneyde kullanılacak kaya örneklerinin boy/çap (L/D) oranıdır. Bu oran değiştiğinde UCS değerlerinde de değişme olduğu farklı araştırmacılar tarafından yapılan çalışmalardan bilinmektedir. Amerikan Malzeme ve Test Birliği (ASTM) ve Uluslararası Kaya Mekaniği Birliği (ISRM) tarafından UCS deneyinde kullanılacak kaya örneğinin L/D oranı, sırasıyla 2.0-2.5 ve 2.5-3.0 olarak önerilmektedir. Bunun yanı sıra, küçük L/D oranına sahip örneklerden belirlenen UCS’ler için önerilen bazı düzeltme eşitliklerinde L/D oranı 2.5 olan örnekten belirlenen UCS değeri standart kabul edilirken, bazı eşitliklerde bu oran 2.0 olarak seçilmiştir. Bu farklılıklar dikkate alınarak, bir araştırmacı grubu tarafından kaya türüne bağlı olarak farklı L/D oranlarının seçilebileceği ve daha düşük L/D oranlarına sahip örneklerdeki deneylerden elde edilen UCS’lerin düzeltilmesine olanak sağlayan bir yöntem önerilmiştir (tez çalışmasında L/D SINIF yöntemi olarak adlandırılmıştır). Uluslararası önerilerde ve standartlarda belirtilen L/D oranlarındaki farklılıklar göz önüne alındığında, L/D SINIF yönteminin kullanılabilirliği önem kazanmaktadır. Bu nedenle, tez çalışması kapsamında değinilen yöntemin geçerliliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Türkiye’nin farklı yerlerindeki taş üreticilerinden sedimanter, magmatik ve metamorfik kökenli 10 farklı kayaya ait blok örnekler temin edilmiştir. Bu blok örneklerden NQ(47mm) çaplı, 1.0, 1.25, 1.50, 1.75, 2.0, 2.5 ve 3.0 L/D oranlarında örnekler hazırlanarak UCS deneyleri ile kaya örneklerinin bazı fiziksel ve mekanik özelliklerini belirlemek amacıyla gereken deneyler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar L/D SINIF yöntemindeki önerilere uygun olarak değerlendirilmiş ve bu yöntemden belirlenen UCS’ler ile ISRM‘in önerisine uygun şekilde belirlenen UCS’ler (UCSISRM) istatistiksel analizler de yapılarak karşılaştırılmıştır. Ayrıca, her bir kaya türü için Schmidt çekici, nokta yükü dayanımı indeksi, disk makaslama dayanım indeksi ve iğne penetrometre dayanım indeksi deneyleri yapılarak dolaylı yoldan UCS değerleri de belirlenmiştir. Bu sonuçların UCSISRM’dan olan değişimleri ile L/D<2 oranındaki örneklerden L/D SINIF yöntemine uygun şekilde belirlenen UCS’lerin değişimleri karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, L/D SINIF yöntemi kullanılarak seçilen L/D oranlarına sahip örneklerden belirlenen UCS’lerin, UCSISRM’lerle çok benzer olduğu ve derlenen kaya örnekleri için yöntemin kullanılabileceği anlaşılmıştır. Ayrıca, bu yöntemden elde edilen sonuçların indeks deneylerden elde edilenlere göre ISRM önerisinden belirlenen UCS’lerle çok daha uyumlu olduğu tespit edilmiş olup, L/D = 1.0 oranına kadar örnek alınabilen kayalarda bu yöntemin indeks deneylere tercih edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.tr_TR
dc.contributor.departmentJeoloji Mühendisliğitr_TR
dc.contributor.authorID10149139tr_TR


Bu öğenin dosyaları:

Bu öğe aşağıdaki koleksiyon(lar)da görünmektedir.

Basit öğe kaydını göster