Show simple item record

dc.contributor.advisorİyidoğan Varol, Pelin
dc.contributor.authorUzunhasanoğlu, Z. Defne
dc.date.accessioned2017-02-20T12:08:00Z
dc.date.available2017-02-20T12:08:00Z
dc.date.issued2017
dc.date.submitted2017-01-13
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11655/3197
dc.description.abstractThe International Financial Reporting Standards (IAS/IFRS) has been formed on the basis of The Public Interest Theory, against the information asymmetry in capital markets and this theory suggests that, regulations are effective. On the other hand, in order to explain the rapid widespread of (IAS/IFRS) amoung the countries; the isomorphic approaches of The New Institutional Theory come to the forefront. The aim of this thesis is; whether the results of the (IAS/IFRS) regulations are successful or not, by examining it in accordance with the other various criteria. Within this purpose of frame, with the accounting executives of the companies in the manifacturing sector of Istanbul Stock Exchange, a questionnaire measure was applied dealing with; if IAS/IFRS regulations meet the requirements (effectiveness) and what are their perceptions about the other criteria of the applied regulations. Using the results a validity and reliability analysis was performed. In the ongoing study, a causality (regression) analysis was conducted about the relation between "effectiveness" and "efficiency", and relationship between the size of “relevance, coherence and added value”. In addition, "efficiency", “relevance", "coherence" and "added value” dimensions which are important for the effectiveness of the IAS/IFRS regulations had been studied. At the end of the study, it has been understood that the ultimate goal of regulation hasn't yet been achieved at the desired level with regard to reducing the cost of capital of companies, increasing foreign capital and ultimately ensuring the effectiveness of the capital market. However, the other aims of the regulation (transparency, comparability, etc.) have been achieved to a great extend; it has become clear that regulatory management should be more effective in areas such as auditing, information and training that contribute to regulatory compliance. The efficiency, relevance and value added criteria of the regulation have generally met whereas, the consistency criterion has not met adequately.tr_TR
dc.description.tableofcontentsİÇİNDEKİLER KABUL VE ONAY ....................................................................................................................... i BİLDİRİM ................................................................................................................................... ii YAYIMLAMA VE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI BEYANI ........................................ iii ETİK BEYAN.............................................................................................................................. iv TEŞEKKÜR ................................................................................................................................. v ÖZET ........................................................................................................................................... vi ABSTRACT ............................................................................................................................... vii İÇİNDEKİLER ........................................................................................................................ viii KISALTMALAR ...................................................................................................................... xiv TABLO LİSTESİ ................................................................................................................... xvii ŞEKİL LİSTESİ ......................................................................................................................... xx GİRİŞ ............................................................................................................................................ 1 I. BÖLÜM ..................................................................................................................................... 3 SERMAYE PİYASALARININ DÜZENLENMESİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE ................................................................................................................................ 3 1.1. DÜZENLEME VE SERMAYE PİYASALARININ DÜZENLENMESİ İLE İLGİLİ TANIMLAR ...................................................................................................................... 3 1.1.1.Düzenlemenin Tanımı ve Türleri .......................................................................... 3 1.1.2. Düzenleme Yönetiminin Kapsamı: Bağımsız Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar ve Uluslararası Kuruluşlar .................................................................... 4 1.1.3. Finansal Piyasaların Düzenlenmesine İlişkin Kavramlar .................................... 5 1.1.4. Muhasebe Alanındaki Düzenlemeler ..................................................................... 7 1.2. DÜZENLEMEYİ AÇIKLAYAN TEORİLER ............................................................. 7 1.2.1. Ekonomide Devletin Değişen Rolünü Açıklayan Teoriler ................................. 8 1.2.2. Düzenlemeye İlişkin Gerekçeler ve Düzenleme Teorileri .................................... 9 1.2.2.1. Düzenleme Gerekçeleri : Piyasa Başarısızlıkları .................................... 10 1.2.2.2. Düzenlemenin Kamu Yararı Teorisi ..................................................... 17 ix 1.2.2.3. Kamu Yararı Teorisi ile Düzenleme Etkililiği Kavramının İlişkisi ... 19 1.2.2.4. Düzenlemenin Özel Menfaat Teorisi .................................................. 20 1.2.2.5. Kamu Tercihi Teorisi ............................................................................. 22 1.2.2.6. Yeni Kurumsal Teori ve Düzenleme Anlayışı.......................................... 23 1.2.3. Düzenleme Teorilerinin Finansal Raporlama Alanındaki Yansımaları ........... 26 1.3. SERMAYE PİYASALARININ ÖZELLİKLERİ VE BİLGİNİN ÖNEMİ ......... 30 1.3.1. Sermaye Piyasalarının Özellikleri ....................................................................... 30 1.3.2. Sermaye Piyasalarında Bilgi Başarısızlıklarının Önemi .................................... 31 1.3.2.1. Sermaye Piyasalarında Bilgi Asimetrisi İçin Önerilen Çözümler ..... 32 1.3.2.2. Etkin Sermaye Piyasaları Hipotezi ........................................................ 36 1.4. SERMAYE PİYASALARINDA DÜZENLEMELER .............................................. 39 1.4.1 Global Finansal Krizin Düzenleme Alanındaki Etkileri ...................................... 39 1.4.2. Sermaye Piyasalarında Düzenleme Amaç ve Türleri ....................................... 40 1.4.3. Sermaye Piyasalarında Kamuyu Aydınlatma Düzenlemeleri ............................ 41 1.4.3.1. Kamuyu Aydınlatma İlkesinin Tanımı ve Türleri ................................ 41 1.4.3.2. Kamunun Aydınlatılmasında Finansal Raporlama Düzenlemeleri ..... 42 1.4.4. Sermaye Piyasalarında Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına İlişkin Düzenlemeler......................................................................................................... 44 1.4.4.1. Finansal Raporlamanın Uluslararası Uyumlaştırılma Süreci ............... 44 1.4.4.2. Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulunun Amaç ve Yapısı ....... 46 1.4.4.3. Türkiye’de Uluslararası Finansal Raporlama Standartları’na Geçiş Süreci ........................................................................................................ 47 1.4.4.4. Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının Onay ve Değişiklik Süreçleri .................................................................................................... 52 2. BÖLÜM ................................................................................................................................... 55 DÜZENLEMELERİN ETKİLİLİĞİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ ................................... 55 2.1. DÜZENLEMELERİN ETKİLİLİĞİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ İLE İLGİLİ KAVRAMSAL ÇERÇEVE ........................................................................................... 55 2.2. İYİ DÜZENLEMEYE İLİŞKİN AB, OECD VE IOSCO’NUN ÖNERİLERİ ... 61 x 2.2.1. Avrupa Birliğinin İyi Düzenleme Yaklaşımları ..................................................... 61 2.2.2. OECD ve IOSCO’nun İyi Düzenleme Yaklaşımları ........................................ 64 2.3. DÜZENLEME UYGULAMASINA İLİŞKİN KONULAR VE BAĞIMSIZ DÜZENLEYİCİ KURUMLAR .................................................................................... 65 2.3.1. Düzenleme Uygulamasında Karşılaşılan Sorunlar ve Düzenleme Yönetiminin Rolü ....................................................................................................................... 66 2.3.2. Düzenleme Etkililiğinin Sağlanmasında Menfaat Çatışmalarının Önlenmesi . 67 2.3.3. Düzenlemeye Uyumun Sağlanmasında Denetimin Rolü ................................. 68 2.3.4. Bağımsız Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların Ortaya Çıkış Sebepleri ve Fonksiyonları ......................................................................................................... 70 2.4. DÜZENLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ..................................................... 72 2.4.1. Düzenlemeler ve Etki Çerçevesi .......................................................................... 74 2.4.2. Düzenlemenin Değerlendirilmesinde Kullanılabilecek Araç ve Programlar ....... 75 2.4.2.1. Düzenlemelerin Etki Analizleri .............................................................. 76 2.4.2.2. Düzenlemelerin Gözden Geçirilmesi Çalışmaları .................................... 76 2.4.2.2.1. İdari ve Düzenlemeyi Basitleştirmeyi Amaçlayan Çalışmalar 77 2.4.2.2.2. Düzenleme Sonrası Değerlendirme Çalışmaları ................... 78 2.4.2.3. Düzenleme Sürecinde Menfaat Sahiplerine Danışılması ..................... 81 2.4.3. Düzenlemelerin Değerlendirilmesinde Kullanılan Yöntemler ........................... 84 2.4.3.1. Düzenlemelerin Maliyet ve Faydaları .................................................. 84 2.4.3.2. Değerlendirmelerde Önerilen Araç ve Teknikler ................................. 85 2.4.4. Düzenlemelerin Değerlendirilmesine İlişkin Problemler ................................... 89 2.5. DÜZENLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN ÇALIŞMALAR .. 90 2.5.1. Uluslararası Finansal Raporlama Düzenlemelerinin Adapte Edilmesi ve Uyumuyla İlgili Çalışmalar .................................................................................................... 90 2.5.1.1. Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının Adapte Edilmesini İnceleyen Çalışmalar .............................................................................. 90 2.5.1.2. Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının Uygulanmasını İnceleyen Çalışmalar ............................................................................... 92 2.5.2. Düzenleme Etkilerini ve Etkililiği İnceleyen Çalışmalar .................................. 97 xi 3. BÖLÜM ................................................................................................................................. 101 SERMAYE PİYASASINDA DÜZENLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ UYGULAMASI: ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA DÜZENLEMESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ...................................................................................................... 101 3.1. TÜRK SERMAYE PİYASASINA İLİŞKİN RAKAMSAL GÖSTERGELER 101 3.1.1. Sermaye Piyasasının Ekonomideki Yeri .......................................................... 101 3.1.2. Türkiye’de Sermaye Piyasalarına İlişkin Göstergeler ....................................... 102 3.1.2.1. Sermaye Piyasasından Fon Talep Edenler.......................................... 102 3.1.2.2. Sermaye Piyasalarında Fon Arzedenler ( Yatırımcılar) ........................... 104 3.2. TÜRK SERMAYE PİYASASININ KURUMSAL YAPISI .................................. 105 3.3. TÜRK SERMAYE PİYASASINDA FİNANSAL RAPORLAMAYA İLİŞKİN DÜZENLEME YAPISI ............................................................................................... 107 3.3.1 Sermaye Piyasası Kurulu ve Kamu Gözetimi Kurumu’nun Görev ve Yetkileri ............................................................................................................................. 107 3.3.2. Sermaye Piyasası Kurulu ve Kamu Gözetimi Kurumu’nun Nitelikleri ....... 111 3.4. ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA DÜZENLEMELERİNİN ETKİLİLİĞİNE İLİŞKİN UYGULAMA .............................................................. 115 3.4.1. Araştırmanın Modeli ve Hipotezler ................................................................... 115 3.4.1.1. Araştırma Problemi ve Araştırma Soruları ......................................... 116 3.4.1.2. Değişkenler ve Araştırma Modeli .......................................................... 116 3.4.1.3. Hipotezlerin Geliştirilmesi .......................................................................... 117 3.4.2. Uygulama Hazırlık Çalışmaları .............................................................................. 118 3.4.2.1. Araştırmanın Amacı, Konusu ve Önemi .................................................. 118 3.4.2.2. Yöntem .................................................................................................... 119 3.4.2.3. Araştırmanın Sınırları ................................................................................ 119 3.4.2.4. Anketin Hazırlık Süreci ve Kullanılan Yöntemler ................................. 120 3.4.3. Bulgular ve Araştırma ......................................................................................... 124 3.4.3.1. Araştırma Verilerine İlişkin Betimsel İstatistikler .............................. 124 3.4.3.1.1. Şirketlere İlişkin Demografik Bilgilerin Dağılımı ............... 124 3.4.3.1.2. Etkililik Sorularına İlişkin Sonuçların Dağılımı ................. 125 xii 3.4.3.1.3. Etkinlik Sorularına İlişkin Sonuçların Dağılımı ................. 128 3.4.3.1.4. İlgililik, Tutarlılık ve Katma Değerle İlgili Sorulara İlişkin Sonuçların Dağılımı .............................................................. 129 3.4.3.2. Araştırma Verilerine İlişkin Geçerlilik ve Güvenilirlik Sonuçları ..... 130 3.4.3.3. Araştırma Verilerine İlişkin Değerlendirmeler ....................................... 135 3.5. ANKET SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ........................................... 150 3.5.1. Kriterler Bazında Yapılan Değerlendirmeler .................................................... 150 3.5.1.1.Etkililik Kriteri Bazında Yapılan Değerlendirmeler ........................... 150 3.5.1.2. Etkinlik Kriteri Bazında Yapılan Değerlendirmeler ............................. 154 3.5.1.3. İlgililik Kriteri Bazında Yapılan Değerlendirmeler ............................. 156 3.5.1.4. Tutarlılık Kriteri Bazında Yapılan Değerlendirmeler ........................ 156 3.5.1.5. Katma Değer Kriteri Bazında Yapılan Değerlendirmeler ................. 157 3.5.2. Kriterlerin Birbiriyle Bağlantısına Göre Değerlendirmeler ............................. 158 3.5.3. Kriterlerin Çalışanların Nitel Özelliklerine Göre Değerlendirilmesi ............. 159 GENEL DEĞERLENDİRME VE SONUÇ ........................................................................ 160 KAYNAKÇA ............................................................................................................................ 165 EK 1. IOSCO PRENSİPLERİ ............................................................................................ 187 EK 2. ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI .................... 189 EK 3. IASB’’NİN GELİR KAYNAKLARI ....................................................................... 191 EK 4. OECD ETKİLİ VE ETKİN BİR FİNANSAL DÜZENLEME İÇİN POLİTİKA ÇERÇEVESİ: GENEL REHBERLİK VE YÜKSEK DÜZEY KONTROL LİSTESİ (2010) ............................................................................................................................. 192 EK 5. OECD’NİN “DÜZENLEYİCİ POLİTİKA VE YÖNETİM ÜZERİNE TAVSİYELERİ (2012) ................................................................................................ 194 EK 6. OECD’NİN DÜZENLEME POLİTİKASININ DEĞERLENDİRİLMESİ ÇERÇEVESİ ÖNERİSİ(2014) .................................................................................... 195 EK 7. OECD ÜLKELERİNDE DÜZENLEME ARAÇ VE PROGRAMLARININ KULLANILMASINA İLİŞKİN BİLGİLER ............................................................. 196 EK 8. DÜZENLEMENİN MALİYET VE FAYDALARI ................................................ 197 EK 9. ANKET FORMU ...................................................................................................... 198 xiii EK 10. ANKETE KATILAN YÖNETİCİLERİN ÇALIŞTIKLARI ŞİRKETLER ...... 205 EK 11. TEZ ÇALIŞMASI ORJİNALLİK RAPORU .................................................... 207 EK 12. ETİK KURUL ONAYI ........................................................................................... 207tr_TR
dc.language.isoturtr_TR
dc.publisherSosyal Bilimler Enstitüsütr_TR
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccesstr_TR
dc.subjectDüzenlemetr_TR
dc.subjectUluslararası Finansal Raporlama Standartlarıtr_TR
dc.subjectEtkililiktr_TR
dc.subjectSermaye Piyasasıtr_TR
dc.subjectAnkettr_TR
dc.subjectFaktör Analizitr_TR
dc.subjectNedensellik (Regresyon) Analizitr_TR
dc.titleSermaye Piyasasında Finansal Raporlama Düzenlemelerinin Etkililiği: Borsa İstanbul İmalat Sanayi Sektörü Üzerine Bir Araştırmatr_TR
dc.title.alternativeFinancial Reporting Regulations’ Effectiveness in Capital Markets: A Research over Borsa İstanbul Production İndustrytr_TR
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/doctoralThesistr_TR
dc.description.ozetUluslararası Finansal Raporlama Standartları (UMS/UFRS), Kamu Yararı Teorisi temelinde sermaye piyasalarında bilgi asimetrisine karşı oluşturulmuş olup, sözkonusu teori, düzenlemelerin “etkili” olduğunu öne sürmektedir. Diğer taraftan, UMS/UFRS’nin ülkeler arasında hızlı bir şekilde yaygınlaşmasını açıklamak üzere, Yeni Kurumsal Teori’nin isomorfik yaklaşımları öne çıkmaktadır. Bu tezin amacı; UMS/UFRS düzenlemelerinin sonuçlarının başarılı olup olmadığının, çeşitli kriterler doğrultusunda incelenmesidir. Bu amaç çerçevesinde, Borsa İstanbul İmalat Sanayi Sektörü’nde yeralan şirketlerin mali işler yöneticilerine, UMS/UFRS’ye ilişkin düzenlemelerin amacına ulaşıp ulaşmadığı (etkililiği) ve diğer kriterlere ilişkin algılarını ölçen bir anket çalışması uygulanmış ve anket bulgularından hareketle de geçerlilik ve güvenilirlik analizi yapılmıştır. Çalışmanın devamında, “etkililik” kriteri ile "etkinlik" ifadesi ve "ilgililik", "tutarlılık" ve "katma değer" boyutları arasındaki ilişki araştırılarak, nedensellik (regresyon) analizi uygulanmıştır. Ayrıca, UMS/UFRS düzenlemelerinin etkililiği açısından önemli olan, “etkinlik”, “ilgililik”, “tutarlılık” ve “katma değer” boyutlarını ne ölçüde karşıladığı araştırılmıştır. Çalışmanın neticesinde; düzenlemenin nihai amacı olan, şirketlerin sermaye maliyetinin azaltılıp, yabancı sermayenin artması ve nihai olarak sermaye piyasasının etkinliğinin sağlanması ile ilgili olarak henüz istenilen düzeyde sonuç alınamadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte, düzenlemenin diğer amaçlarına (şeffaflık, karşılaştırılabilirlik v.b.) önemli ölçüde ulaşıldığı; düzenleme etkililiğine katkıda bulunacak denetim, bilgilendirme, eğitim gibi alanlarda düzenleme yönetiminin daha etkin olması gerektiği ortaya çıkmıştır. Düzenlemenin etkinlik, ilgililik ve katma değer kriterlerinin genelde karşılandığı, tutarlılık kriterinin ise yeterli düzeyde karşılanmadığı sonucuna ulaşılmıştır.tr_TR
dc.contributor.departmentMaliyetr_TR


Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record